PDF -Book Llojet E Bankave Free DOWNLOAD PDF - holes - Pyetje Dhe Përgjigjje Nga Politika Ekonomike 1 (1) (Autosaved)
Wait Loading...


PDF :1 PDF :2 PDF :3 PDF :4 PDF :5 PDF :6 PDF :7 PDF :8 PDF :9


Like and share and download

Pyetje Dhe Përgjigjje Nga Politika Ekonomike 1 (1) (Autosaved)

Book Llojet E Bankave Free DOWNLOAD PDF - holes

PDF PDF Sociologjia E Se Drejtes Pyetje Pergjigje Esy esjrucm esy es b33cc34 sociologjia e se drejtes pyetje pergjigje pdf PDF Pyetje Pergjigje Nga Kriminalistika Ebook List Stgzofoyyugstgzofoyyug cf a035b0 pyetje pergjigje nga kriminalistika pdf PDF PDF Format Pyetje Pergjigje

Related PDF

PDF Sociologjia E Se Drejtes Pyetje Pergjigje - Esyes

[PDF] PDF Sociologjia E Se Drejtes Pyetje Pergjigje Esy esjrucm esy es b33cc34 sociologjia e se drejtes pyetje pergjigje pdf
PDF

Pyetje Pergjigje Nga Kriminalistika - Ebook List - Stgzofoyyug

[PDF] Pyetje Pergjigje Nga Kriminalistika Ebook List Stgzofoyyugstgzofoyyug cf a035b0 pyetje pergjigje nga kriminalistika pdf
PDF

PDF Format Pyetje Pergjigje Per Shkrim Akademik - Marlowe Burger

[PDF] PDF Format Pyetje Pergjigje Per Shkrim Akademik Marlowe Burger marloweburger pyetje pergjigje per shkrim akademik pdf
PDF

Full Download Pyetje Pergjigje Per Shkrim - Marlowe Burger

[PDF] Full Download Pyetje Pergjigje Per Shkrim Marlowe Burger marloweburger pyetje pergjigje per shkrim akademik pdf
PDF

Pyetje Pergjigje Nga Kriminalistika - Ebook List - Pmqgjsgssg

[PDF] Pyetje Pergjigje Nga Kriminalistika Ebook List Pmqgjsgssgpmqgjsgssg ml b235fe pyetje pergjigje nga kriminalistika pdf
PDF

Pyetje Pergjigje Per Shkrim Akademik PDF

[PDF] Pyetje Pergjigje Per Shkrim Akademik PDFprod1 ticketshop lv pyetje pergjigje per shkrim akademik pdf
PDF

Pyetje Pergjigje Rreth Familjes Dhe Problemeve - Mosaicoon

[PDF] Pyetje Pergjigje Rreth Familjes Dhe Problemeve Mosaicoon playerplavid stage mosaicoon pyetje pergjigje rreth familjes dhe problemeve familjare e pdf
PDF

Manuali për provim pranues - Akademia e Kosovës për Siguri Publike

[PDF] Manuali për provim pranues Akademia e Kosovës për Siguri Publike aksp ks Manuali per provim pranues Shqip pdf
PDF

Book Llojet E Bankave Free DOWNLOAD PDF - holes

[PDF] Book Llojet E Bankave Free DOWNLOAD PDF hol esbccro hol es 274bd31 llojet e bankave pdf
PDF

Pyetje Dhe Përgjigjje Nga Politika Ekonomike 2

aftësia e kufizuar te fëmijët në shqipëri - World Vision International

Përveç esesë, manuali do të përmbajë edhe pyetjet nga gjuha angleze, në të cilat do Pyetjet dhe eseja ndërlidhen me fushën e programit të studimit siguria publike në ndonjë çështje nga jeta, morali, shkenca, arti, politika etj Eseja është  Një mësim tjetër

  1. politikat publike dhe qeverisja
  2. Qeverisja dhe Administrata Lokale në Kosovë
  3. Tregu i punës dhe papunësia në Kosovë
  4. INVESTIMET E JASHTME DIREKTE NЁ KOSOVЁ Politika
  5. udhëzuesi dhe doracaku
  6. njësia mësimore 3 bazat e gazetarisë dhe produksioni mediatik
  7. të përmbajë edhe pyetjet nga gjuha angleze
  8. ndonjë çështje nga jeta
  9. politika etj
  10. lind pyetja

Pyetje Dr.punes

Free Download Punim Diplome Master Metodologjia E Hulumtimeve

umib uploads 2016 11 Syllabusi E Drejta e Punes pdf prof dr Kudret Çela, E drejta e punës II, Tiranë 200 do të përmbajë 15 pyetje që kanë të bëjnë me çështjet e pdf sdocuments2 p 54

Pyetje etika ligjore

Qeverisja korporative - Contract Law Enforcement (CLE) Program

PDF ETIKA PROFESIONALEekonomia weebly uploads 4 3 9 9 4399336 3 k 3 pdf PDF fletore 2 indd National Democratic Institute ndi files 1895 al fletoredemo 070105 alb 0 pdf PDF Shkarko Oda e Avokatëve

  1. etika profesionale dhe ligjore
  2. etika personale
  3. etika ne pune

Pyetje Nga e Drejta e Unionit Evropian

E Drejta E Detyrimeve Pyetje Pergjigje Sdocuments2 Com

PDF 014 e drejta e unionit evropian juristat juristat files wordpress 2012 02 e drejta e eu pdf PDF ABC ja e të Drejtës së Bashkimit Evropian Ministria e Integrimit mei ks

  1. e drejta e bashkimit evropian
  2. bashkimi evropian projekt
  3. unioni evropian

Pyetje nga e Drejta kushtetuese

E drejta për “Gjykim të D ejta për “Gjykim të Drejtë” ejtë” - Levizja FOL

PDF Pyetjet nga E drejta kushtetuese 1 Çfar domethënije ka e Juristijuristi info wp content E Drejta Kushtetuese pjesa e përgjithshme pdf PDF KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË Ne, Populli i eudo citizenship eu docs kushtetuta me interpretime

  1. kushtetuta e shqiperise 2018
  2. kushtetuta e shqiperise ligjet

Pyetje nga testet e fundit ne administrative

Testi I Arritshmeris 2010 Pyetjet - BOOK PDF - KENNST-DU

PDF testet gjuha VI indd Albas albas al testet pdf testet 20gjuha 206 pdf PDF teste matematika VI indd Albas albas al testet pdf teste 20matematika 20VI pdf PDF SAT Test Directions Translated into ALBANIAN for

  1. testet e gjuhes shqipe 6
  2. testet e gjuhes shqipe 8
  3. teste matematike klasa 6
  4. gjuha shqipe 7 pegi testet
  5. teste nga matematika klasa e 6
  6. test historia 6 albas
  7. gjuha shqipe 6 albas pdf
  8. teste matematike 8

Pyetje Nga Testi 1

Teste Nga Historia - jrlseesyes

nexhatqehaja files wordpress 2018 07 1 27 Të emërtohen detalet e punuara nga giza e temperuar 1 1 dhe 1 2 28 Cilat janë lëndët organike natyrore më të rëndësishme ? 29 Çka janë materialet polimere plastike? 30 Cilat janë vetitë e mira të

PDF Hulumtues i sistemeve ekonomike bashkëkohore ndi 1 3 1 20Hulumtues 20i 20sistemeve 20ekonomike 20bashkëkoho PDF INVESTIMET E JASHTME DIREKTE NЁ KOSOVЁ Politika riinvestinstitute uploads shqip1476705266 pdf PDF

Pyetje - ProceduraE Procedura ADMINISTRATIVE Administrative

Procedura Penale Pyetje Pergjigje - Under Construction | Best Seller

PDF procedura administrative & testet juristat juristat files wordpress procedura administrative pdf PDF e drejta administrative juristat juristat files wordpress 2012 e drejta administrative pdf PDF Komentar shtepi 3 prill

  1. e drejta administrative
  2. procedurat administrative
  3. heshtja administrative
Home back445 446447448449450 Next

Description

[email protected] 044443073viber

Pyetje dhe përgjigjje nga Politika Ekonomike 1

Ç’është Ekonomia e Aplikueshme

? Ekonomia e Aplikueshme është shkencë ekonomiko-shoqërore e cila studion rolin e shtetit në zhvillimin ekonomik brenda çdo ekonomie kombëtare duke i kushtuar kujdes të njëjtë prodhimit ,

Po ashtu studion masat dhe instrumentet që i ndërmerr dhe aplikon shteti në realizimin e tij në fushën e ekonomisë

Si përkufizohet ekonomia e aplikueshme nga disa autorë

e definojnë si “ aspekti ekonomik i politikës shtetërore në kuptim të gjerë “ ,

kurse interaksioni i gjithanshëm faktorëve ekonomik ,

politik dhe shoqëror në jetën publike është shkak i paraqitjes së përgjithshme të kërkesës për udhëheqje efikase dhe adekuat të ekonomisë së aplikueshme

Cilat janë problemet që më së shumti sot e mundojnë shoqërinë bashkëkohore

papunësia ,shpenzimet për armatim ,

rregullativa shtetërore e biznesit etj

Cilat çështje konsiderohen si objekt i studimit të ekonomisë së aplikueshme

juridike dhe sociale që i shtron shoqëria ,

konsumatorëve dhe posaqërisht e shtetit dhe organeve tjera shtetërore në caktimin dhe

realizimin e qëllimeve të dëshiruara,

kredito-monetare ,buxhetore-tatimore ,

thjesht ndikimi administrativ në rrjedhat ekonomike ,

në drejtim pozitiv apo negativ,

Qëllimet kryesore ekonomiko-sociale

? Qëllimet kryesore ekonomiko-sociale janë : 1 shtimi ,

rritja ekonomike e prodhimit të të mirave materiale dhe shërbimeve në sasi dhe cilësi ,

respektivisht nivel më të lartë të jetesës ,

shëndetësisë dhe aftësive inventive ,

Thekso doktrinat më kryesore pas së cilave janë rreshtuar numër i madh i autorëve dhe spjego rëndësinë e tyre

? Doktrinat kryesore që kanë rreshtuar numrin më të madh të teoricientëve ,

ekonomistëve dhe shkencëtarëve janë A) Doktrina Liberale B)Doktrina Intervencioniste

A) Themelues dhe përkrahës të doktrinës liberale janë : Adam Smith dhe David Rikardo

Karakteristikat e kësaj doktrine janë : a) mosndërhyrja e shtetit në ekonomi ,

b) shteti duart sa më larg nga ekonomia ,

c) veprimi i konkurencës së lirë në ekonomi ,

respektivisht veprimi i ligjit të tregut ,

Smithi ishte ithtar i ekonomisë liberale –në ekonominë e lirë vepron një dorë e padukshme

Smithi konstatonte se individin dhe kapitalistin për t’u marrë

me aktivitet ekonomik e nxisin gjashtë motive : egoizmi ,

shprehia e punës dhe afiniteti për tregti

Më vonë dalin grupe të reja që me të madhe përkrahnin këtë ide si grupi i viteve të 60-ta të cilët kërkonin definimin e pronës dhe kufizimin sa më të madh të shtetit ,

grupi i viteve të 70-ta të njohur me emrin neoklasikët të cilit ishin kundër politikës aktive shtetërore në ekonomi dhe grupi i viteve të 80-ta të cilët ishin nën ndikimin e teorisë neoklasike dhe të cilët përfaqësoheshin nga ekonomistë e përfaqësues me nam të Universiteteve më me renome botërore

B)Themelues i doktrinës internencioniste është mendimtari dhe ekonomisti Xhon Mejnard Kenjzi

Për dallim nga Smithi ,

Kenjzi ishte për ndërhyrjen e shtetit në ekonomi dhe shpëtimin e sistemit kapitalist e shihte me ndërhyrjen e shtetit

Me idetë e tij ka bindur burrështetas të ndryshëm si : ishkryetarin amerikan Ruzvelt në kohën në të cilën SHBA-ja ishte rrezikuar nga kriza e vitit 1929-33 që të pranoj konceptin për themelimin e sistemit monetar ndërkombëtar i cili më vonë u emërua si Fondi Monetar Ndërkombëtar

Karakteristikat e teorisë kenjziane janë

? Kenjzi ka vërtetuar se nuk duhet të mbështetemi në dorën e padukshme ,

respektivisht në mekanizmin e fshehur i cili supozohet se vetvetiu krijon një harmoni ekonomike dhe sjell përmirësimin e gjendjes ekonomike ,

Teoria e përgjithshme e Kenjzit ka vërtetuar se intervenimi shtetëror është e vetmja forcë e cila mund të ketë sukses në luftë kundër krizës dhe recesionit ,

nxitjen e zhvillimit ekonomik dhe shtimin e punësimit ,

sa më shpejtë dhe me mençuri të intervenoj para së gjithash me forcën e tij ekonomike ,

politikën fiskale dhe tatimore ,

respektivisht dorën e ngritur lartë

Edhe kjo teori përcillet nga një numër i madh

përkrahësish duke filluar nga ata të viteve të 60-ta të njohur si neokenjzianët ,

ata të viteve të 70-ta të cilëve u prinin përfaqësues universitetesh ,

dhe ata të viteve të 80-ta të cilët konsiderojnë që ekonominë bashkëkohore nuk duhet lëshuar forcave vetrregulluese,e aq më pak atyre forcave të verbëta

Si definohet sistemi ekonomiko-social

? Sistemin ekonomiko social e shprehim në kuptim të serive të gjëra që e karakterizojnë : prona ,

përpunimi dhe shfrytëzimi i informatave ,procesi i marrjes së vendimeve dhe rregullat e sjelljes

Thekso disa nga mendimet e autorëve të ndryshëm rreth sistemeve ekonomiko-sociale

? Shumica e teoricientëve dhe ekonomistëve që mirren me probleme ekonomike ,

e posaqërisht me problemin e sistemeve ekonomiko-sociale theksojnë se gjatë aplikimit praktik të tyre në kushtet bashkëkohore ,

patjetër duhet pasur parasysh në mënyrë permanente shumë rrethana dhe specifika,

si nivelin e zhvillimit ekonomik dhe teknologjik ,

strukturën ekonomiko-sociale ,

vetitë kulturore dhe historike,

traditat bile edhe religjionin e disa shteteve dhe regjioneve

Thekso teoritë më bashkëkohore të cilat po zënë vend në zhvillimin e sistemeve ekonomiko-sociale bashkëkohore

? Në mesin e transformimeve të sistemeve ekonomikosociale vëmendje të posaqme meritojnë : Teoria e re e sistemit ekonomiko-social dhe aplikimi i saj ,

Teoria e kapitalizmit kolektiv dhe Teoria e konvergjimit të kapitalizmit bashkëkohor dhe socializmit

Nga çka është e lidhur dhe ku mbështetet teoria e re e sistemit ekonomiko-social

? Teoria e re është e lidhur me paraqitjen dhe ndikimin e tri revolucioneve teknologjiko-shkencore: revolucionit automatiko-kibernetik ,

revolucionit ushtarako-teknologjik ,

Kjo teori mbështetet në pikëpamjet e shoqërisë së zhvilluar industriale,

informatika dhe teknologjia ushtrojnë një revolucion të veqantë në proceset bashkëkohore të prodhimit duke liruar nga procesi i prodhimit domosdoshmërinë e prezencës së punëtorëve në prodhim ,

pra ku procesi i prodhimit shëndrrohet në një proces vetrregullativ d

një menaxhim vetrregullativ i prodhimit

Çka paraqet teoria e kapitalizmit kolektiv

? Kjo teori thekson se janë ndryshuar kushtet dhe rrethanat themelore të mardhënieve pronësore

Nuk ekziston kapitalizëm i llojit që ka funksionuar më parë,

por po ngritet një sistem i ri ekonomiko-social i ashtuquajtur sistemi i ekonomisë korporative i cili dallon nga sistemet e mëparshme,

tani kapitalizmi privat është shëndrruar në kapitalizëm kolektiv

Teoria e kapitalizmit kolektiv dhe e revolucionit korporativ është e lidhur me emrin e autorëve Minz dhe Berles të cilët nisen nga këto konstatime : a) nga diferencimi i pronës aksionare ,

b) nga ndarja e pronës nga kontrolla,

dhe c) nga shpërndarja e aksioneve në mes të numrit të madh të aksionarëve

Çka paraqet teoria e konvergjimit të kapitalizmit bashkëkohor dhe socializmit

? Teoria e konvergjimit të kapitalizmit bashkëkohor dhe socializmit niset nga konstatimi se kapitalizmi dhe socializmi për shkak të ndikimit të progresit shkencorteknologjik po i humbin dallimet dhe kundërthëniet në mes tyre ,

dhe po fitojnë veti të përbashkëta ,

po vjen deri te formimi i të ashtuquajturës shoqërisë së përbashkët industriale ,

respektivisht deri te sistemi ekonomiko-socialintegral

Vetitë e saja janë : nënvizohen ngjajshmëritë e të dy sistemeve ,

kapitalizmi po fiton gjithnjë e më shumë veti të socializmit,ndërsa socializmi po fiton gjithnjë e më shumë veti të kapitalizmit ,

zhvillimet tekonologjike që po ndodhin në të dyja sistemet po krijojnë shoqërinë e reshoqërinë e tipit të përzier

Cilat janë modelet më karakteristike të sistemeve ekonomiko-sociale

modelet e sistemit administrativo-komandues dhe modeli i ish-shteteve socialiste

Thekso karakteristikat e modelit amerikan

? Modeli amerikan karakterizohet: 1 me aktivitet ndërmarrës të përmbajtur me të cilin merret pjesa më e madhe e popullsisë aktive ,

Thekso karakteristikat e modelit gjerman

? Modeli gjerman ka këto karakteristika : 1 konsiderohet model i ekonomisë sociale të tregut 2 shteti aktivisht ndikon në çmimet ,

doganat dhe normat teknike të produkteve ,

mirëqenie nepërmjet garës konkuruese në treg

Thekso karakteristikat e modelit japonez

? Modeli japonez karakterizohet

? 1 Me temp më të ngadalshëm të shtimit të standardit jetësor të popullsisë ( niveli i pagave është më i vogël se produktiviteti,

kjo ndikon që më lehtë të përballohet konkurenca në tregjet

dhe 3 Përparësi i ipet interesit shtetëror ndaj atij individual

Thekso karakteristikat e modelit suedez

? Modeli suedez karakterizohet : 1 Me komponentë të fuqishme sociale ,

dhe 4 sigurimi i standardit të lartë ( punësimi ,

sigurimi social ) dhe shumë elemente tjera si të infrastrukturës ,

punët hulumtuese shkencore etj

Cilat janë komponentet e ekonomisë së aplikueshme

? Komponentet e ekonomisë së aplikueshme janë : Bartësit e ekonomisë së aplikueshme ,

qëllimet e ekonomisë së aplikueshme ,

instrumentet e ekonomisë së aplikueshme dhe rrethi i ekonomisë së aplikueshme

Si i klasifikojmë bartësit e ekonomisë së aplikueshme

? Bartësit e ekonomisë së aplikueshme i klasifikojmë në tri grupe kryesore : 1 Organet shtetërore ,

trupat publiko-juridike,organizatat politike ,

dhe 3 Trupat operative-firmat ,

Thekso rëndësinë e bartësve të ekonomisë së aplikueshme

? Ekonomia e aplikueshme paraqet përpjekjen e bartësve të saj që me mjete të caktuara të arrij qëllimet e caktuara në një rreth të caktuar

Shteti që nga ekzistimi i tij e deri më sot ka realizuar dhe realizon politikën e vet

Në kuadër të politikës së përgjithshme të brendshme dhe të jashtme të

shtetit,vend të posaqëm zë edhe Ekonomia e aplikueshme

Kështu shteti me dispozita të ndryshme ligjore siguron aplikimin e planeve dhe programeve shtetërore ekonomike me qëllim të realizimit të tyre e njëkohësisht të fuqizimit ekonomik të shtetit

Kush bën pjesë në organet publiko-juridike dhe thekso rëndësinë e secilës prej tyre

? Organet publiko-juridike që kryejnë funksionet publike në fushën e ekonomisë janë : a) Odat ekonomike ,

Odat ekonomike janë institucione të karakterit publikojuridik të cilat harmonizojnë interesat e veqanta të anëtarëve të saj me interesat e shoqërisë

Lajmërohen si bartëse direkte të ekonomisë së aplikueshme ,

ku shteti me dispozita të veqanta i’u beson kryerjen e disa punëve nga kompetenca e tij

Dallojmë dy tipe të odave ekonomike : Odat ekonomike evropianekontinentale ,

dhe odat ekonomike anglo-saksone

Odat ekonomike evropiane-kontinentale formohen me ligj dhe anëtarësimi i tyre është i obligueshëm ,

ndërkaq odat ekonomike anglo-saksone janë të karakterit juridiko-privat dhe anëtarësimi është i vullnetshëm

Bursat janë tregje të përhershme në të cilat veprojnë rregulla dhe uzansa të veqanta

Bursat ndahen në: 1 Valuto-devizore ,

( shitblerja e parave të huaja ) 2 Bursat efektive ( shitblerja e letrave me vlerë ) ,

dhe 4 Bursat e shërbimeve(shitëblerja e letrave me vlerë )

Në bursa punët mund t’i lidhin vetëm anëtarët e saj ,

punët në bursa kryhen përmes ndërmjetësuesve,

shitëblerja nuk është e kushtëzuar me pjesëmarrjen e domosdoshme të mallit ,

por vetëm me an të të mostrave

Punët në bursa lidhen : prompte ( të menjëhershme ) dhe me termin

Roli i partive politike dhe sindikatave si bartëse të ekonomisë së aplikueshme

? Partitë politike që janë në pushtet ,

nepërmjet parlamentit dhe ministrive angazhohen në realizimin e programeve të tyre ekonomike

Në sistemet pluraliste rëndësi të veqantë kanë edhe partitë opozitare te cilat me programet dhe aksionet e tyre tubojnë masën e votuesve dhe imponohen që në zgjedhjet e ardhshme ta marrin pushtetin

Sindikata është forma më masovike e organizimit të punëtorëve

Karakteri dhe veprimtaria e kësaj organizate në kohë dhe hapësirë është ndryshuar

Sa dhe si do t’i imponohen shtetit si bartëse dhe subjekt në lëmin e ekonomisë varet nga disa faktorë e në rend të parë nga numri dhe vetorganizimi i punëtorëve

Ç’është ndërmarrja dhe cilat janë format e tyre

? Ndërmarrja paraqet subjekt të pavarur ekonomik dhe person juridik ,

e cila prodhon të mira materiale ose kryen shërbime të caktuara për nevojat e tregut ,

duke i shfrytëzuar mjetet dhe faktorët e tjerë të prodhimit dhe faktorët ekonomik e shoqëror ,

duke bartur rrezikun afarist me qëllim të realizimit të fitimit dhe të qëllimeve të tjera ekonomike dhe shoqërore konform me kushtet dhe mundësitë që i ofron sistemi ekonomik i vendit përkatës

Ndërmarrja kryen veprimtari të caktuar ekonomike dhe paraqet tërësi ekonomike ,

teknike dhe shoqërore dhe ofron shërbime të ndryshme në suaza dhe në parime të sistemit ekonomik dhe shoqëror të vendit

Ndërmarrja është subjekt juridik i së drejtës që ushtron veprimtari ekonomike me qëllim të realizimit të fitimeve

Format e ndërmarrjeve : Format dhe llojet e ndërmarrjeve varen nga vet sistemi ekonomikoshoqëror

Në vendet me ekonomi të tregut kemi krejtësisht forma dhe lloje të tjera të ndërmarrjeve në krahasim me vendet me ekonomi të dirigjuar e me plan

Në shtetet me sistem centralist përkatësisht me ekonomi të dirigjuar,

dominojnë ndërmarrjet me pronësi shtetërore në të cilat ekonomitë private kanë pak vend dhe fushëveprim

Ndërkaq në vendet me ekonomi të tregut ekzistojnë forma të shumta të organizimit të ndërmarrjeve apo firmave

Këto forma tash po zbatohen edhe në vendet e tranzicionit

Marrë globalisht format më të rëndësishme të ndërmarrjeve janë : 1

Ndërmarrjet me pronësi publike me të cilat menaxhon dhe udhëheq shteti

dhe të cilat janë në pronësi shtetërore e publike

Ndërmarrjet private të cilat janë në pronësi private dhe që kryejnë veprimtari të ndryshme ekonomike dhe shërbime ,

Ndërmarrjet e përziera të cilat në forma të ndryshme bashkohen me qëllim të ngritjes së efikasitetit në afarizëm dhe fitimeve më të mëdha

në rrethanat bashkëkohore po paraqiten edhe forma të reja të ndërmarrjeve ,

ndër to edhe : a) ndërmarrjet e pavarura individuale ,

b) shoqëria me përgjegjësi të kufizuar ,

c) shoqëria me përgjegjësi të pakufizuar ,

dhe e) shoqëritë komanditore

Çka janë ndërmarrjet e pavarura individuale

? Ndërmarrje apo firma të tilla formojnë personat fizik ,

të cilët njëherit janë edhe pronarë të firmës

Këto ndërmarrje zakonisht janë të vogla dhe kryesisht themelohen në lëmin shërbyes ( tregti ,

hotelieri ) e shumë më pak në lëmin prodhues

Karakteristikat kryesore të tyre janë : pronari i firmës njëherit është edhe menaxher i firmës ,

të punësuarit zakonisht janë anëtarët e familjes çka nuk do të thotë se nuk punësohen edhe nga jashtë ,

pronari drejtpërdrejt merr vendime afariste dhe komunikon me punëtorët ,

pra paraqet organin vendimmarrës,

pronari bën vetëfinancimin e firmës ,

pasi që bankat afariste pak e përkrahin me kredi afarizmin e këtyre ndërmarrjeve dhe pronari disponon me tërë fitimin dhe përgjigjet me tërë fitimin ndaj shtetit

Kohëve të fundit është shtuar numri i këtyre firmave private të cilat punësojnë diku 2 deri 10 punëtorë

Sipas Unionit Evropian me ndërmarrje të vogla kuptojmë ato ndërmarrje të cilat kanë të punësuar deri në 50 punëtorë të përhershëm apo të përkohshëm ,

qarkullim vjetor i cili nuk kalon vlerën prej 7 milion eurosh apo bilanci vjetor i gjendjes së tyre nuk kalon vlerën prej 5 milion eurosh

Me ndërmarrje të mesme kuptojmë ato ndërmarrje të cilat punësojnë deri në 250 punëtorë ,

qarkullim vjetor jo më shumë se 40 milion euro dhe që kanë bilancin vjetor të gjendjes jo më shumë se 27 milion euro

Këto kritere mund të ndryshohen ,

e ndryshimet e tyre do të varen nga evoluimi i proceseve ekonomike

Çka janë Shoqëritë me përgjegjësi të pakufizuar ( solidare )

? Kjo shoqëri bëhet me marrëveshje në mes anëtarëve të saj dhe të gjithë

anëtarët përgjigjen për obligimet me tërë pronën që posedojnë në mënyrë solidare

Të gjithë anëtarët e shoqërisë janë të barabartë ndaj të drejtave dhe obligimeve

Çka janë shoqëritë me përgjegjësi të kufizuar

? Kjo shoqëri themelohet në bazë të marrëveshjes në mes të anëtarëve të shoqërisë,

të cilët bashkojnë punën dhe mjetet me qëllim të formimit të një shoqërie të përbashkët për të kryer veprimtari ose shërbime të caktuara me përgjegjësi të kufizuara

Me rastin e participimit me kapitalin themelues shumat e investitorëve nuk është e thënë të jenë të barabarta ,

pra secili prej tyre merr pjesë me shumë të caktuar ,

sipas interesit që e shpreh për këtë shoqëri

Përgjegjësitë e anëtarëve ndaj obligimeve janë të kufizuara varësisht nga vlera e investuar e mjeteve financiare

Në ndarjen e fitimit anëtarët e shoqërisë marrin pjesë në mënyrë proporcionale me kapitalin e avancuar

Çka janë shoqëritë aksionare

? Shoqëritë aksionare paraqesin formën organizative të ndërmarrjeve të mëdha ,

që formohen me bashkimin e shumë kapitaleve individuale në një kapital të përbashkët që quhet kapitali aksionar

Kapitali aksionar krijohet me participimin e avancimeve financiare që i jep aksionari me blerjen e numrit të caktuar të aksioneve

Me këtë rast aksionarëve u jepen letra me vlerë që quhen aksione,

me të cilat përcaktohet vlera nominale e aksionit dhe e drejta në pjesëmarrje të fitimit

Vlera e kapitalit të përgjithshëm aksionar përbëhet nga shuma e aksioneve pjesëmarrëse në shoqërinë aksionare

Shoqëria aksionare paraqet formën më të përshtatshme të përqendrimit vullnetar të kapitalit ,

duke i mobilizuar mjetet e lira financiare të kapitalistëve individualë dhe kursimtarëve të vegjël ,

me qëllim të formimit të vlerave të mëdha të kapitalit ,

që do të mundësojnë afarizëm më të madh dhe më të suksesshëm të ndërmarrjes

Siç e përmendëm edhe më parë aksionet paraqesin letrat me vlerë që tregojnë pronësinë dhe vlerën e deponuar në shoqërinë aksionare ,

në bazë të së cilës fiton të drejtën si aksionar në udhëheqje ,

vendosje dhe pjesëmarrje në ndarjen e fitimit

Aksioni mund të ketë vlerën nominale apo vlerën e regut

Aksionarët pjesën e fitimit mund ta

apo përmes riinvestimit të fitimeve të tyre

Çka paraqesin shoqëritë komanditore

? Këto shoqëri paraqesin formën e ndërmarrjeve të përziera dhe përbëhen prej dy lloj aksionarësh : të brendshëm dhe të jashtëm

Aksionarët e brendshëm udhëheqin dhe përgjigjen për detyrimet e kompanisë me tërë pasurinë e tyre ,

ndërsa pjesa e jashtme e aksionarëve nuk merr pjesë drejtpërdrejt në udhëheqje dhe afarizëm të ndërmarrjes ,

ndonëse mund të japin sygjerime dhe nuk përgjigjen për obligimet e ndërmarrjes ,

por gëzojnë të drejtën e pjesëmarrjes në fitimin e ndërmarrjesproporcionalisht me kapitalin e avancuar dhe janë komanditorë

? Karteli paraqet formën më të hershme dhe më të thjeshtë të bashkimit të ndërmarrjeve kapitaliste në shoqëritë aksionare

Në kartele ndërmarrjet e bashkuara formalisht mbajnë statusin e pavarësisë

Karteli si shoqëri e bashkuar mban të gjitha të drejtat juridike dhe ekonomike

Në kartele bashkohen dy e më shumë ndërmarrje me qëllim të realizimit të qëllimeve të tyre afariste në fusha të caktuara ,

dhe duke kryer aksione të përbashkëta të arrijnë në rritje të profitit

Organizatat e ndryshme që hyjnë në kartel bëjnë marrëveshje të ndryshme për të ardhur deri te përfitimet më të mëdha financiare ,

që më kryesore janë : 1 2 3 4

karteli karteli karteli karteli

për kufizimin e çmimeve në kufizimin e prodhimit për ndarjen e tregjeve dhe për shfrytëzimin e patentave dhe liçencave

? Trustet paraqesin bashkimin e disa ndërmarrjeve të së njëjtës degë në një ndërmarrje të përbashkët me qëllim të vënies së monopolit në treg

Politika dhe rezultatet afariste ,

elasticiteti i politikës afariste këtu është më i madh

Trusti udhëheq politikë të përbashkët afariste dhe në interes të të gjitha ndërmarrjeve të bashkuara në trust

Për dallim nga karteli ,

ku pjesëmarrja e ndërmarrjeve në fitim bëhej proporcionalisht nga avancimi i kapitalit ,

këtu fitimi ose ekstraprofiti i ndërmarrjeve më rentabile ,

derdhen në fondin e akumulimit të tërë trustit

? Koncernet paraqesin formën më të lartë të bashkimit të ndërmarrjeve në ekonominë e tregut,

përkatësisht në kapitalizëm

Me rastin e bashkimit në koncerne ndërmarrjet plotësisht e humbin pavarësinë e tyre juridike

Në koncerne bashkohen ndërmarrje të degëve të ndryshme,

gjë që nuk ndodh tek trustet

Përparësitë e koncernit në politikën afariste janë më të mëdha ,

sepse këtu bashkohen ndërmarrje të degëve të ndryshme gjë që u jep mundësi të realizojnë fitime më të mëdha në treg

? Forma e re e formimit të korporatave është pas Luftës së Dytë Botërore e cila u zhvillua në vendet më të zhviluara kapitaliste

Statusin e korporatave e gëzonin ato ndërmarrje të cilat në kuadër të disa lëmive ekonomike organizonin veprimtari ekonomike që kishin karakter të ndërmarrjeve shtetërore si: në elektroekonomi ,

Korporatat e kanë statusin e personit juridik dheformohen me qëllim të kryerjes së disa veprimtarive publike

Në kohën e tashme Korporatat paraqesin njërën nga format e organizimit të shtetit në ekonomi ose të kryerjes së punëve publike

Korporatat aktualisht kuptohen ndërmarrjet që kryejnë veprimtari publike në fusha të ndryshme ,

dhe janë në pronësi të shtetit p

Korporata Energjetike e Kosovës ,

Korporata Energjetike e Shqipërisë etj

Holdingu paraqet shoqëri e cila në aktivën e vet ka vetëm aksione të shoqërive të tjera ,

apo në aktivën e së cilës pjesën më të madhe e përbëjnë aksionet e shoqërive të tjera

Holdingu kryen veprimtari financiare që janë në interes të shoqërive që i kontrollon dhe i udhëheq me to

Shoqëria Holding mund të udhëheqë dhe të kontrollojë aktivitetet në fushën e prodhimit dhe në sektorin komercial të shoqërive të cilat janë në kuadër të saj

Shoqëria holding mjetet e saja i plason në një numër më të madh të shoqërive aksionare dhe në secilën prej tyre disponon me paketë kontrolli të aksioneve

Në këtë mënyrë mbulon pjesën më të madhe të ekonomisë së vendit apo të rajonit dhe bën kontrollimin e kapitalit të numrit të ndërmarrjeve dhe të depozitave të popullsisë të deponuar në blerjen e aksioneve

Çka paraqet sistemi financiar ,

çka janë bankat dhe si ndahen ato

? Sistemi financiar paraqet një nënsistem shumë të rëndësishëm të sistemit të përgjithshëm ekonomik ,

veçmas të politikës së aplikuar ekonomike

Ndërkaq sistemi bankar paraqet pjesë të sistemit financiar ,

kurse bankat janë instrumenti më i rëndësishëm i këtij sistemi

Sistemi bankar kryen një sërë shërbimesh si të sektorit ekonomik ashtu edhe të atij joekonomik ,

duke bërë sistemin e pagesave ,

qarkullimin e mallërave brenda dhe jashtë vendit ,

koncentrimin dhe alokimin e kursimeve etj

Bankat janë organizata ekonomike të cilat merren me: pranimin dhe ruajtjen e parave të gatshme ,

ndërmjetësimin në qarkullimin e pagesave dhe marrjen dhe dhënien e kredive për klientët e tyre

Në çdo shtet ekziston një sistem bankar që përgjithësisht ndahet në dy nivele: 1 Niveli i parë në të cilin bën pjesë vetëm Banka Qëndrore apo banka e emisionit dhe 2 Niveli i dytë në të cilin përfshihen të gjitha llojet e bankave dhe institucioneve të tjera financiare

Cili është roli dhe funksioni i Bankës Qëndrore

? Në krye të sistemit bankar të çdo vendi qëndron Banka Qëndrore ,

dhe ëshë i vetmi institucion financiar i cili zë vendin kryesor në sistemin financiar të vendit përkatës

Në çdo shtet ekziston vetëm një bankë unike qëndrore apo emetuese

Kjo bankë është nën kontrollin e plotë të shtetit ,

ku shteti i’a jep të drejtat dhe autorizimet e veçanta për rregullimin ,

hartimin dhe realizimin e mardhënieve monetare dhe kreditore brenda ekonomisë së vendit përkatës

Banka Qëndrore kryen këto funksione shumë të rëndësishme : 1

E drejta për të shtypur para në trajta valute zyrtare shtetërore në monedha dhe kartëmonedha ,

që shërbejnë si mjet zyrtar i pagesës ,

Siguron likuiditen e sistemit bankar ,

si atë kombëtar ashtu edhe atë ndërkombëtar ,

Mbikqyrë punën e bankave komerciale ,

Bën liçencimin e bankave komerciale ,

Bën ruajtjen dhe depozitimin e metaleve fisnike si : arit ,

si dhe 6 Paraqitet në rolin e arkës shtetërore

Bankën Qëndrore e drejton guvernatori i cili vendos për çështjet e përgjithshme lidhur me udhëheqjen e bankës

Banka mund të ketë edhe organe të tjera të cilat i parashikon ligji

Cili është roli i bankave të nivelit të dytë ( bankave komerciale )

? Këto janë banka të cilat parashihen me dispozita ligjore ,dhe i nënshtrohen bankës qëndrore

ato mund të jenë private dhe shtetërore

Këto banka nuk udhëheqin politikën monetarekreditore

Formohen me lejen e Bankës Qëndrore

Për të themeluar këto lloje të bankave ,

themeluesi/t duhet të siguroj/në një shumë të kapitalit themeltar ,lartësinë e së cilës e cakton Banka Qëndrore

Bankat mund t’i dallojmë edhe nga aspekti i territorit ku veprojnë ,

sipas këtij kriteri dallojmë : bankat kombëtare dhe bankat

Bankat kombëtare veprimtarinë e tyre e kryejnë brenda territorit të tyre dhe i’u shërbejnë nevojave kombëtare të atij vendi ,

ndërsa ato ndërkombëtare veprimtarinë e tyre e zhvillojnë në shumë shtete,

ato formohen me bashkimin e kapitalit të disa shteteve ,

Banka Botërore për zhvillim dhe rindërtim ,

Fondi Monetar Ndërkombëtar etj

Roli i Organizatave ndërkombëtare si bartëse të Ekonomisë së Aplikueshme

? Në botë ekziston numër i madh i organizatave ndërkombëtare të karakterik ekonomik

Me aktivitetin e tyre këto organizata ndikojnë në zhvillimin ekonomik të botës në tërësi dhe pjesëve të caktuara në veqanti

Këto organizata klasifikohen në këtë mënyrë : a) Organizatat ndërkombëtare në kuadër të OKB-së ,

b) Organizatat ndërkombëtare jashtë përbërjes së OKB-së ,

dhe c) Organizatat ndërkombëtare të shteteve në zhvillim

Roli i Këshillit ekonomiko-social

? Ky këshill është organ i OKB-së i cili angazhohet të ndihmojë në krijimin e kushteve për një mirëqenie dhe stabilitet më të madh

Këshilli studion dhe jep rekomandime për çështje ndërkombëtare nga lëmi i kulturës ,

arsimit ,shëndetësisë dhe çështjeve ekonomiko-sociale

Për çështjet ekonomikosociale këshilli përgatit rezoluta dhe konventa të cilat i’a paraqet kuvendit të përgjithshëm të OKB-së ,

duke tentuar që në mënyrë direkte apo indirekte të ndihmoj në zgjidhjen e problemeve konkrete botërore

Cili është roli i Bankës Ndërkombëtare për zhvillim dhe rindërtim

? Është formuar në vitin 1944 me seli në Ëashington

Përkrah projekte për zhvillim dhe rindërtim ekonomik

Banka është formuar për dy qëllime : për rindërtimin e vendeve të shkatërruara nga lufta ,

dhe jep investime për zhvillimin më të shpejtë ekonomik të shteteve të pazhvilluara në botë

Kreditë i’u jepen shteteve ose ndërmarrjeve me garancione shtetërore

Mjetet e bankës formohen nga deponimet e shteteve anëtare

Deponimi është i caktuar në formë të kuotës

Banka punon në principin e shoqërisë aksionare ,

kurse organet e bankës janë : këshilli i

guvernatorëve si organ më i lartë ,

çdo shtet dërgon nga dy anëtarë ,

zakonisht këta janë guvernatorët e bankave qëndrore dhe zëvendësit e tyre,

pastaj këshilli ekzekutiv i cili ka së paku 12 anëtarë ,

nga të cilët pesë i emërojnë shtetet anëtarë që kanë deponimin më të madh

Cili është roli i Fondit Monetar Ndërkombëtar

? FMN është institucion i specializuar i OKB-së ,

i cili është formuar në vitin 1944 dhe selinë e ka në Ëashington

FMN punon në bazë të statutit ,

mjetet sigurohen me kontributin e vendeve anëtare

Organi më i lartë është këshilli i guvernatorëve ,

ku çdo shtet jep nga dy anëtarë-sipas rregullit këta janë ministrat e financave ose guvernatorët e bankave qëndrore apo zëvendësit e tyre

Detyrat e FMN-së janë : stabilizimi i valutës nacionale,

heqja e kufizimeve devizore në pagesat ndërkombëtare ,

dhe krijimi i mardhënieve në mes valutave të disa shteteve

Shtetet anëtare nuk kanë të drejtë që pa pëlqimin e FMN-së të aplikojnë kufizime të reja devizore dhe t’a ndërrojnë paritetin e valutës më tepër se 10 % nga pariteti i caktuar

Roli i Organizatës ndërkombëtare të Punës

? Kjo Organizatë është formuar pas Luftës së parë Botërore në kuadër të ligës së popujve – selinë e ka në Gjenevë

Qëllimi i organizatës është që me marrëveshje ndërkombëtare të siguroj kushte më të mira të punës dhe pozitë më të mirë të punëtorëve,

ajo studion disa masa dhe jep rekomandime,

ndërkaq shtetet anëtare nëse i pranojnë këto rekomandime ,

zbatimi i tyre mbetet nën kujdesin e ONP-së

Anëtarë të ONP-së janë shtetet të cilat e pranojnë statutin e saj,

organi më i lartë është konferenca e përgjithshme,

në të cilat çdo shtet dërgon nga 4 delegatë

Konferenca bjen rekomandime zakonisht mbi bashkimin e lirë në sindikata ,

kohëzgjatjen e punës dhe caktimin e meditjeve minimale ,

dhe pengimin e punës së fëmijëve të mitur ,

të drejtën në pushim dhe mbrojtje shëndetësore ,

përgjithësisht roli i ONP-së është i jashtëzakonshëm sidomos sa i përket punës dhe të gjitha çshtjeve që kanë të bëjnë me punën

Roli i Organizatës së Kombeve të Bashkuara për bujqësi dhe ushqim

? Kjo organizatë selinë e ka në Romë

Detyrat e saj janë : të ndikoj në rritjen e shpejtë të prodhimtarisë bujqësore në shtetet e pazhvilluara ,

të përmirësoj ushqimin e popullsisë në këto shtete etj

Kjo organizatë gjithashtu kryen edhe këto aktivitete : financon projekte në rregullimin e tokës ,

mbron tokën nga vërshimet etj

Roli i Marrëveshjes së përgjithshme mbi doganën dhe tregtinë ( GATT – WTO )

? Paraqet marrëveshjen mbi principet e politikës tregtare ndërkombëtare dhe tregtisë multilaterale

Është formuar në vitin 1947 me nënshkrimin e 24 vendeve anëtare,

kurse marrëveshjen e kanë pranuar 125 shtete,

ky numër po rritet vazhdimisht dhe tani përfshinë ¾ e tregtisë botërore

Bazohet në këto katër parime : pranimin e vullnetshëm të rregullave në përparimin e tregtisë ndërkombëtare ,

shtetet anëtare pranojnë klauzolën e favorizimit të lartë ,zvogëlimi i barierave në tregtinë e jashtme bëhet me biseda në mes shteteve anëtare ,

dhe shtetet anëtare respektojnë tregtinë e drejtë e cila nënkupton moslejimin e rritjes së tarifave dhe të barrierave me të cilat janë pajtuar gjatë takimeve

Roli i Organizatës për Zhvillim Ekonomik dhe Bashkëpunim

? Kjo Organizatë përfshinë 24 shtetet më të zhvilluara perëndimore dhe paraqet një lloj të përpjekjes për integrime ekonomike

Në këtë organizatë hyjnë : Franca ,

Gjermania ,

Italia ,

Beneluksi (3) ,

Pirinejt (2) ,

Austria ,Zvicrra ,

Irlanda ,

Islanda ,

Greqia ,

Turqia ,

Kanada ,

Japonia ,

Australia ,

Zelanda e Re ,

Forcat triumfuese BRSS ,

B e madhe dhe Franca janë takuar në Moskë për të diskutuar për rindërtimin e Evropës së shkatërruar ,

mirëpo marrëveshja nuk u arrit

Atëherë SHBA-të dalin me një program për rindërtimin e Evropës ( European Recovery Program ) i njohur edhe me emrin Plani i Marshallit( ish-ministër i jashtëm i SHBA-ve )

Në vitin 1947 Franca dhe B e Madhe i thërrasin të gjitha shtetet evropiane në një konferencë në të cilën do të shqyrtohet programi i propozuar nga SHBA-të

Në konferencë morrën pjesë vetëm 16 shtete perëndimore

kështu u formua Komiteti për Bashkëpunim Ekonomik Evropian dhe ai i veqantë për ushqim ,

SHBA-të aprovojnë Ligjin për bashkëpunim ekonomik me të cilin është paraparë ndihma prej 12 milion

dollarësh me afat kthimi prej 3 vitesh

Ndihma kishte për qëllim : pengimin e ndikimit politik të BRSS-së ,

forcimin në këtë drejtim të aleatëve të saj ,

dhe krijimin e partnerëve ekonomik gjegjës

Roli i Bashkësisë Ekonomike Evropiane

? Bashkësia Ekonomike Evropiane apo Unioni Evropian formohet me marrëveshjen e Romës të vitit 1957 dhe atë si “Unioni i përbashkët ekonomik ,

paqësor dhe politik “ i gjashtë shteteve të zhvilluara kapitaliste të Evropës Perëndimore : RF të Gjermanisë ,

Francës ,

Italisë ,

Belgjikës ,

Holandës dhe Luksemburgut

Këto shtete me formimin e BEE-së gjejnë metoda të reja të lidhjes ,

koncentrimit dhe centralizimit të të gjitha resurseve disponabile në mënyrë që të sigurojnë zhvillim më të shpejtë ekonomiko-social ,

dhe të fitojnë pozitë më të volitshme në konkurencën e ashpër në tregun botëror ,

dhe të përvetësojnë profit më të madh në tregun botëror

Qëllimet mbi themelimin e UE-së janë të përmbajtura në kontratën mbi themelimin e saj ,

në të cilën theksohet se nënshkruesit e saj kanë vendosur që të realizojnë bazat e bashkimit të madh të popujve të Evropës

BE-ja konsiderohet forca e dytë ekonomike botërore ,

Për shumë çështje vepron në mënyrë unike ,

kurse për shumë të tjera interesat e tyre janë të paharmonizuara ,

të ndryshme dhe nga aspekti nacional-të kufizuara kontradiktore dhe në kundërshtim direkt

Shtetet anëtare të BE-së të cilat ishin edhe bashkëthemeluese të BEE-së ,

realizojnë këmbime tregtare dhe fitime të mëdha ,

dhe kanë rol dominant në inicimin e projekteve dhe zhvillimin e politikave të BEsë

Cilat ishin Masat dhe kriteret e Unionit Ekonomik Monetar sipas Marrëveshjes së Mastrihtit

? Procesi i formimin të Unionit Ekonomik Monetar ka filluar në vitini 1979

Me krijimin e sistemit monetar evropian është paraparë që deri në fund të shekullit të filloj aplikimi i valutës së përbashkët e cila në fillim është menduar të quhet “Ecu” ,

por tani funksionon me emrin €uro ,

me ç’rast në vitin 1979 €uro bëhet monedhë e përbashkët për transakcione financiare në UE ,pastaj në vitin 2002 €uro hyn në përdorim dhe bëhet e vetmja valutë legale zyrtare në UE ,

e gjithashtu edhe në Kosovë nis dhe përdoret €uroja

Roli i Organizatës Aziatiko-Pacifike për bashkëpunim Ekonomik APEC

Është grupacion regjional me obligime jo të fuqishme

Është formuar me iniciativën e kryeministrit australian Bob Llok

APEC-u përfshinë 18 vende në katër kontinentet ,

në këtë organizatë marrin pjesë tri forcat më të mëdha botërore ( SHBA-të ,

Japonia dhe Kina )

Sipas shkallës së zhvillimit ekonomik në APEC janë pesë shtete të industrializuara ( SHBA –të ,

Japonia ,

Kanada ,

Zelanda e Re dhe Kina )

Në këto 18 shtete bën pjesë 50 % e bruto produktit botëror dhe 40 % e tregtisë botërore dhe gati poaq e popullsisë botërore

Shtetet anëtare janë : SHBA-të Australia ,

Brunej ,

Kanada ,

HongKongu Indonezia ,

Japonia ,

Korea Jugore ,

Malejzia ,

Meksika ,

Zelanda e Re,

Papua Guineja e Re ,

Filipinet ,

Singapori ,

Tajvani ,

Roli i politikës së përbashkët bujqësore ,

? Sa i përket politikës së përbashkët bujqësore në pagimin e subvencioneve për bujqësi ,

shtetet anëtare janë të angazhuara me 55 % të të gjitha hargjimeve financiare ,e gjithashtu Unioni Evropian paguan mbi 50 miliardë dollarë subvencione bujqësisë

Politika e përbashkët tregtare është e rregulluar me nenin 110 ,

Me anë të sistemit të përbashkët doganor shtetet synojnë zhvillimin harmonik të tregtisë botërore ,

zvogëlimin apo heqjen e barierave doganore ,

dhe nxjerrjen e rregullave të përgjithshmë të konkurencës

Ndërkaq politika e përbashkët sociale konsiston në mbështetjen e nenit 117 në të cilin shtet anëtare

pajtohen me nevojën e përmirësimit të kushteve të jetës dhe punës së punëtorëve

Cili është nocioni i qëllimeve dhe thekso rëndësinë e tyre

? Me Qëllimet në Ekonominë e Aplikueshme nënkuptojmë një gjendje të ardhshme e cila dëshirohet të arrihet ,

e cila ndryshon nga e tanishmja ,

dhe e cila nuk realizohet vetvetiu nga proceset e ndryshme që ngjajnë ,

por arrihet me aksion të dobishëm dhe të përbashkët të të gjitha subjekteve vendimmarrëse

Qëllimet janë komponenta e dytë me radhë e Ekonomisë së Aplikueshme

Në shoqëritë me ekonomi të zhvilluar ,

qëllimet në mënyrë permanente shumëzohen dhe përsosen

Meqenëse shoqëria dhe nevojat bashkëkohore kanë nevoja dhe aspirata të shumta në zhvillimin ekonomikosocial ,

atëherë edhe lindë nevoja e zhvillimit dhe përsosjes së vazhdueshme të qëllimeve

Vend të posaqëm në mesin e shumë qëllimeve ,

kanë qëllimet ekonomiko-sociale si komponentë e fuqishme e ekonomisë në përgjithësi

Qëllimet lidhin shumë dimensione ,

sidomos:dimensionin normativo-vleror ,

dimensionin prognozues-njohës ,

dhe dimensionin politikoakcional

Sa i përket kundërthënieve të qëllimeve ,

ato janë të pranishme sidomos në kundërthëniet në mes të interesave personale dhe grupeve individuale ,

midis regjioneve gjeografike ,

Uniteti i qëllimeve arrihet me krijimin e një rendi të caktuar ,

ku qëllimet e ulta u nënshtrohen qëllimeve të larta

Si ndahen qëllimet dhe trego karakteristikat e secilës

Qëllimet ndahen në : Qëllimet materialo-prodhuese : Grupohen në tri nëngrupe: qëllimet që i përkasin procesit të prodhimit ,

të fazës se veqantë të prodhimit ,

dhe qëllimet e rezultatit të punës

Krakteristikat e tyre janë : 1

Jepen për tërë teritorin e caktuar ,

por mund të jipen edhe për regjione të caktuara ,

I përkasin forcave prodhuese të shoqërisë ,

dhe 3 Janë të kuantifikueshme

Qëllimet ekonomiko-sociale-Karakeristikat e tyre janë: 1 Vështirë identifikohen ,

dhe gjatë krijimit të sistemit të ri

Qëllimet politiko-sociale

klasifikohen në : 1 Qëllimet e kushteve të jetesës dhe punës ,

dhe 3 Qëllimet më të përgjithshme

Kuptimi i Instrumenteve,

? Instrumentet i kuptojmë si madhësi ekonomime ,

ato janë elemente të sistemit institucional ,

por para së gjithash ato janë mjete me të cilat kryhet një apo më shumë detyra të caktuara ekonomike

Detyrat – janë gjendje e dëshiruar gjegjësisht kahje apo rrugë drejt së cilës duhet ecur

Autorë të ndryshëm kanë identifikuar 12 detyra si shumë të rëndësishme si : punësimi ,

përmirësimi i bilancit të pagesave ,

ndryshimi në faktorët e prodhimit ,

përmirësimet në shpërndarjen e të ardhurës ,përmirësimi i konsumit final ,

zvogëlimi i orarit të punës etj

Masat – Me masa nënkuptojmë përdorimin e instrumenteve në momente të caktuara me qëllim të kryerjes së një apo më shumë detyrave

Si masa mund të konsiderohen : zvogëlimi i tatimit në të ardhura ,

Thekso ndarjet dhe nëndarjet e Instrumenteve

? Instrumentet klasifikohen në : 1 Instrumentet në analizat ekonomike ,

dhe 2 Instrumentet në teorinë ekonomike

Instrumentet në analizat ekonomike ndahen në : 1

Instrumentet nga grupi i financave publike ,

Instrumentet kredito-monetare ,

Kursi devizor ,

Instrumentet e kontrollit direkt ,

Reformat e sistemit

Instrumentet nga grupi i financave publike

Këto instrumente kanë të bëjnë me të hyrat dhe të dalat publike të shtetit dhe saldon e tyre

Shumica e instrumenteve në këtë sferë të politikës aktive veprojnë automatikisht e disa sipas nevojës

Karakteristikë e këtyre instrumenteve është se efektet e tyre janë të lidhura me kohën ,

sh tatimi nuk paguhet me kohë ,

nuk mund të grumbullohen mjete buxhetore ,

pa të cilat shteti nuk mund të kryej funksionet e tij

Instrumentet kredito-monetare : Me politikën monetarokreditore intervenohet në nxitimin e zhvillimit ekonomik du ke përcjellur masën e parasë në qarkullim dhe duke u dhënë kredi subjekteve ekonomike dhe firmave private me kushte të volitshme

Këto instrumente karakterizohen me shpërndarje të madhe institucionale ,

shteti i ndërmerr në mënyrë të befasishme dhe janë të fshehura

Kurset devizore-Janë instrumente të veqanta dhe nuk ndahen në grupe te posaçme ,

ato janë instrumente të forta dhe bëjnë ndryshime të fuqishme në ekonomi

Kurset devizore mund të jenë fiksë dhe individuale ,

Qëllimi i ndryshimit të paritetit të parasë është devalvimi apo revalvimi ,

për të stabilizuar çmimet dhe për të stimuluar pjesëmarrjen e ekonomisë kombëtare në ndarjen ndërkombëtare të punës

Instrumentet e kontrollës direkte – Sipas natyrës këto instrumente janë të fuqishme ,

dhe shkaktojnë efekte të shpejta

ato shfrytëzohen në periudha të krizave në mënyrë që në afate të shkurtëra t’I zgjedhin problemet e grumbulluara ekonomike,

dhe janë dyfish të dobishme ,

selektive dhe shkaktojnë efekt të madh

Klasifikohen zakonisht në instrumentet e kontrollit të mardhënieve të jashtme ,

kontrollit të çmimeve dhe shërbimeve ,

dhe lloje tjera të kontrolleve

Reforma e sistemit-Këto instrumente janë prezente në katër grupet e mëparshme ,

dhe ekzistojnë brenda sistemit ekzistues ekonomik

Të gjitha ndryshimet që ngjajnë brenda këtyre instrumenteve mund të maten

Me ndihmën e këtyre instrumenteve reformohet sistemi ,dhe atë me anë të ndryshimeve ligjore

Efikasiteti i reformave të sistemit varet nga interpretimi i ligjit ,

andaj interpretimi i ligjit konsiderohet instrument i fortë apo i dobët në zbatimin e reformave të sistemit

Instrumentet në teorinë ekonomike ndahen në : 1 Instrumentet e njohjes ,

dhe 5 Instrumentet e politikës ekonomike vijuese

Instrumentet e njohjes – Këto lloje të instrumenteve shfrytëzohen në përgaditjen e vendimeve ,

sidomos në momentë të vështira ekonomike dhe sociale p

Qeveritë e shteteve me ndihmën e këtyre instrumenteve dëshirojnë të bëjnë shpërndarjen racionale të burimeve ekonomike të rralla,

përgjithësisht këto instrumente kanë të bëjnë me sistemin e çmimeve ,

Instrumentet intervenuese-Këto instrumente për kah natyra janë komplekse dhe globale p

kufizimi i kredive në nivelin nacional apo sektorial ,

kur me aksione të caktuara shteti dëshiron të mdihmoj ndonjë degë të ekonomisë ,

ose kur dëshiroj të ruaj standardin e popullsisë

Për kah karakteri janë buxhetore dhe tatimore ,

pra direkt vijnë nga pushteti publik dhe me ndihëm e tyre drejtpërsëdrejti preket në bazën e sistemit ekonomik

Instrumentet intranacionale – Këto instrumente i rregullojnë mardhëniet ekonomike në tërë territorin e shtetit ,

por mund t’i rregullojnë edhe brenda regjionit të tij ,

sektorit apo degës me qëllim që të lehtësohet qarkullimi i mallërave ,

Instrumentet strukturale-Në afate të gjata këto instrumente ndryshojnë bazën e funksionimit të ekonomisë kombëtare dhe strukturës së saj

Instrumentet e politikës ekonomike vijueseKy lloj i instrumenteve shërben për vendosjen në afat të shkurtër të gjendjes e cila ka devijuar nga parimet e caktuara ekonomike

Instrumente të tilla më së shpeshti përdoren në bujqësi ,

Si bëhet zgjedhja ,

selekcionimi dhe përdorimi i instrumenteve

? Zgjedhjen e instrumenteve e bëjnë subjektet e politikës

Subjektet me anë të instrumenteve intervenojnë me qëllim që të arrihen ndryshime të caktuara në jetën sociale

Te selekcionimi i instrumenteve ekonomike mund të aplikohen disa parime sepse selekcionimi nuk duhet të konsiderohet ndonjë zgjedhje e thjeshtë teknike

Gjatë selekcionimit duhet pasur parasysh anën politiko-sociale dhe anën teknike

Përdorimi i instrumenteve duhet të bëhet me kujdes të posaçëm nga ata që i përdorin,

përdorimi i tyre duhet të bëhet duke e ditur se çfarë është intensiteti i instrumenteve,

Rrethi i Ekonomisë së Aplikueshme

? Rrethi i Ekonomisë së Aplikueshme është komponenta e katërtë me radhë e Ekonomisë së Aplikueshme

Ekonomia e Aplikueshme suksesin apo dështimin e saj e tregon në rrethin apo ambientin e caktuar të territorit të caktuar

ekzistimin apo supozimin e rrethit nuk është e mundur të aplikohen masat e shtetit ,

nga edhe rrjedh se rrethi bëhet komponenta kryesore e Ekonomisë së Aplikueshme

Duhet dalluar rrethin fizik me rrethin shoqëror

Rrethi fizikpërcaktohet në mes pikave ,

Elementet e strukturës së një ekonomie kombëtare janë të vendosura në hapësira të caktuara fizike dhe si të tilla shkaktojnë pasoja ekonomike ,

hapësirën gjeografike të vendit tonë mund t’a ndajmë në rrafsh-nalta ,

Shteti në mënyrë të posame duhet t’i kushtoj vëmendje të gjitha pjesëve të hapësirës

Rrethi shoqëror –paraqitet si pasojë e veprimtarive ekonomike njerëzore

Mund të definohet si tërësi e mardhënieve prodhuese në procesin e prodhimit ,

në të cilat ndikojnë akcionet konkrete ekonomikopolitike

Këtë rreth mund ta quajmë edhe strukturë ekonomike Kjo strukturë mund të ndryshohet edhe me mënyrë tjetër përveç në aksione ekonomiko-politike

Kuptimi dhe struktura e Ekonomisë Kombëtare

? Në literaturën profesionale ekonomike kuptimi i Ekonomisë Kombëtare përkufizohet në mënyra të ndryshme

Kjo rrjedh nga fakti se ekonominë kombëtare e përbëjnë shume subjekte ekonomike dhe institucione tjera

Kur flitet për ekonominë kombëtare ,

atëherë mendohet në ekonominë brenda kufijve të një vendi

Në këtë kuptim ekonominë kombëtare e përbëjnë të gjitha të mirat materiale ,

si dhe personat fizik dhe juridik që kryejnë veprimtari ekonomike dhe shërbime të ndryshme brenda kufijve të shtetit të caktuar ,

e të cilët gjenden nën juridiksionin e tij

Struktura e ekonomisë së aplikueshme – për analiza më të përafërta është e nevojshme që ekonomia kombëtare të ndahet në njësi më të vogla ,

që kanë elemente të përbashkëta dhe që përafërsisht njësoj reagojnë në disa masa të politikës makroekonomike

Ndarja sektoriale e Ekonomisë së Aplikueshme bëhet në bazë të parimit : teknologjik ,

Parimi teknologjik – Në bazë të këtij parimi ekonomia kombëtare ndahet në lëmi të ndryshme ekonomike

Kjo ndarje përfshinë lëmitë kryesore ekonomike si : Industria e xehtaria –Industria paraqet lëmin kryesor prodhues ekonomik ,

e cila merret me prodhimin e mineraleve dhe të energjisë dhe me përpunimin e lëndëve të para me ndihmën e fuqisë mekanike

Xehtaria-merret me eksploatimin e xeheve dhe të mineraleve të tjera nga toka dhe i përgatit për përpunimin e mëtejshëm

Bujqësia – paraqet lëmin ekonomik që merret me prodhimin e produkteve bimore e blektorale dhe me përpunimin e tyre

Në kuptimin e gjerë në bujqësi përfshihet edhe peshkataria,

blegtori,pemëtari ,bletari etj

Pylltaria – paraqet lëmin ekonomik që merret me kultivimin dhe eksploatimin e pyjeve ,

që në kuadër të vetë përfshinë edhe gjuetinë

Ekonomia e ujërave – paraqet lëmi të re ekonomike e cila merret me përcjelljen e shfrytëzimit të ujërave të ndërmarrjeve ekonomike ,

me procesin e mbrojtjes së sipërfaqeve tokësore dhe të objekteve nga vërshimet e ujërave

Ndërtimtaria – merret me ndërtimin dhe montimin e objekteve ndërtimore

Kjo lëmi ekonomike ndahet në :ndërtimtari të lartë ,

ndërtimtari të ulët dhe në instalime dhe punë përfundimtare ndërtimore

Komunikacioni dhe lidhjet-Kjo lëmi ekonomike merret me transportimin e njerëzve dhe të mirave materiale dhe transferimin e lajmeve prej një vendi në një vend tjetër

Komunikacioni ndahet në : tokësor ,

ndërkaq shërbimet dhe lidhjet ndahen në : postare ,

Tregtia – paraqet poashtu lëmi ekonomike e cila merret me qarkullimin e mallërave dhe shërbimeve në tregun e brendshëm dhe të jashtëm

Sipas afarizmit territorial tregtia ndahet në : të brendshme dhe të jashtmë ,

ndërsa për kah mënyra e qarkullimit ndahet në : tregti me shumicë dhe pakicë

Hotelieria dhe Turizmi-Këto lëmi kanë shumë ngjajshmëri njëra me tjetrën

Hotelieria merret me ofrimin e shërbimeve ushqimore,

të vendosjes dhe të dëfrimit të mysafirëve,

kurse turizmi merret me bartjen e turistëve me qëllim të pushimit,dëfrimit,shërimit,

vizitave të monumenteve historike etj

Zejtaria-Merret me prodhimin e të mirave materiale dhe kryerjen e shërbimeve duke përdorur fuqinë punëtore kualifikuese dhe shfrytëzimin e mjeteve personale të punës

Parimi institucional – Sipas parimit institucional ekonomia kombëtare ndahet në : Ndërmarrje – Këtu bëjnë pjesë të gjitha subjektet ekonomike ,

pra me prodhime të të mirave materiale dhe të shërbimeve si dhe qarkullimin e mallërave dhe të parasë

Kësisoj ndërmarrjet paraqesin qelizën thelbësore të sistemit ekonomik të çdo vendi

Ekonomitë shtëpiake –Ekonomitë shtëpiake si bashkësi familjare ekonomike paraqesin intstitucion dominant në sferën e konsumit final ,

sepse konsumatorët paraqesin sektorin më të madh të ekonomisë kombëtare

Institucionet e administratës së përgjithshme – Në këtë sektor bëjnë pjesë të gjitha organet shtetërore si dhe institucionet e tjera të cilat kryejnë funksionin e pushtetit publik

Këto institucione janë bartës kryesor të konsumit publik ,

pra të shpenzimeve buxhetore të shtetit

Ekonomia fshatare – Ky sektor përfshinë ekonomitë e vogla familjare fshatare ,

si institucione që paraqiten në funskion të prodhuesit dhe të konsumuesit

Karakteristikë e këtij sektori është se prodhimtaria e tij ka karakter kryesisht natyror ,

autokonsum sepse prodhimet e veta

kryesisht konsumohen për nevojat e anëtarëve të familjes ,

dhe pjesërisht merr pjesë në treg

Parimi funksional – Sipas këtij parimi ekonomia kombëtare ndahet në disa sektorë ,

të cilat kanë funksione të ndryshme në riprodhimin e zgjeruar

Këta sektorë janë : Sektori i prodhimtarisë – Ky sektor përfshin bilancin e gjithëmbarshëm të të gjitha mjeteve disponabile dhe mënyrën e prodhimit të tyre

Sektori i prodhimtarisë paraqet bilancin kryesor të rrjedhave ekonomike në ekonominë kombëtare

Përmes këtij bilanci pasqyrohet inputi dhe outputi i lëmive prodhuese të ekonomisë kombetare

Të hyrat dhe të dalat e popullsisë – Ky sektor pasqyron pjesëmarrjen e popullsisë në shfrytëzimin e mjeteve disponabile dhe mënyrën e shpërndarjes dhe rishpërndarjes në ekonominë kombëtare

Me fjalë të tjera ky sektor tregon nivelin e standardit jetësor të popullsisë ,

përkatëisht fuqinë blerëse të popullsisë

Të hyrat dhe të dalat e lëmive joprodhuese-ky sektor paraqet bilancin e burimit të të hyrave dhe mënyrën e shfrytëzimit të mjeteve disponabile nga organet shtetërore dhe shërbimet shoqërore ,

nga i cili pasqyrohen rrjedhat e rishpërndarjes së këtyre mjeteve,

me një fjalë ky sektor paraqet të hyrat dhe të dalat publike të shtetit

Konsumi personal dhe i përbashkët – tregon mënyrën e shfrytëzimit të mjeteve disponabël për konsumin final ,

si nga popullsia ashtu edhe nga subjektet ekonomike

Përmes konsumit personal shprehet niveli i standardit të popullsisë,

ndërsa përmes konsumit të përbashkët shprehet standardi i përgjithshëm shoqëror

Sektori i investimeve – Ky sektor paraqet bilancin e burimeve të mjeteve të akumulimeve dhe mënyrën e konsumit të tyre,

nga i cili vërehen rrjedhat e shpërndarjes ,

të rishpërndarjes dhe konsumit në ekonominë kombëtare

Investimet si faktorë material paraqesin bazën në të cilën mbështetet zhvillimi aktual dhe perespektiv i ekonomisë kombëtare

Sektori i mardhënieve me botën – Ky sektor pasqyron bilancin e transakcioneve ekonomike të vendit në ekonomi të vendeve të tjera të botës

Përmes këtij sektori pasqyrohet importi i mallërave dhe i shërbimeve nga vendet e tjera të botës ,

si dhe eksporti i mallërave dhe i shërbimeve të vendit në vendet e tjera të botës

Nocioni i begatisë së prodhuar dhe si ndahet ajo

? Me begati të prodhuar kuptojmë të gjitha të mirat materiale që janë rezultat i punës së njeriut

Kështu begatia e prodhuar ndryshe nga pasuritë natyrore është rezultat i punës së njeriut dhe paraqet të mirat e gjithëmbarshme të prodhuara materiale të cilat një vend i ka në momentin e dhënë

globalisht begatia e prodhuar ndahet në :fondet kryesore dhe fondet xhiruese

Fondet kryesore-funksionin bartës të zhvillimit ekonomik në çdo vend e kanë fondet kryesore ,

e në kuadër të tyre fondet prodhuese

Fondet kryesore ndahen në : 1 Fondet kryesore në lëmitë ekonomike ,

Ekzistojnë disa forma për të shprehur vlerën e fondeve prodhuese si : vlerat furnizuese të cilat paraqesin vlerën furnizuese të mjetit ,

duke i inkorporuar aty edhe shpenzimet e transportit dhe të instalimit ,

vlerën e tanishme e cila fitohet kur nga vlera furnizuese heqin vlerën e hargjuar të amortizimit,

pra vlera e tanishme paraqet një gjendje reale ,

vlera e re e cila paraqet vlerën që duhet paguar sikur të blehet mjeti i ri i cili tanimë gjendet në përdorim,

dhe vlera e tregut e cila paraqet vlerën e cila do të arrihej me rastin e shitjes së mjeteve përkatëse në treg

Fondet xhiruese – Në Literaturë si fonde xhiruese zakonisht nënkuptohen stoçet apo rezervat

Ç’kuptojmë me Modelin e Ekonomisë së tregut

Ekonomia e tregut sipas karakterit ,

e në pikëpamje teorike mbështetet në teorinë e ekuilibrit të përgjithshëm

Në modelin e Ekonomisë së tregut ligjet ekonomike ( oferta dhe kërkesa )veprojnë në mënyrë të lirë

Në këto kushte rregullator kryesor i tregut paraqitet oferta agregate dhe kërkesa agregate

Veprimi i ndërsjelltë i këtyre përcakton çmimin e tregut

Lartësia e çmimeve varet nga oferta dhe kërkesa

Në qoftëse oferta është me e madhe se kërkesa ,

nëse kërkesa është më e madhe se oferta ngritet çmimi

Çka kuptojmë me periudhën e tranzicionit

? Procesin e tranzicionit mund t’a përkufizojmë si periudhë kalimtare nga një shoqëri etatiste burokratike me një regjim autarkik dhe njëpartiak,në një shoqëri demokratike me pluralizëm politik,

si dhe kalimin nga ekonomia e dirigjuar dhe me plan në ekonomi të tregut dhe pluralizëm të pronës

Përgjithësisht mbi procesin e privatizimit

Në kuadër të procesit të tranzicionit ,

proc