PDF -Adres Yayınları’ndan uluslararası ilişkiler alanında temel - Andrew Hetwood - Kuresel Siyaset.pdf
Wait Loading...


PDF :1 PDF :2 PDF :3 PDF :4


Like and share and download

Andrew Hetwood - Kuresel Siyaset.pdf

Adres Yayınları’ndan uluslararası ilişkiler alanında temel

libertedownload Ornek Siyaset pdf Siyaset, en geniş anlamda, insanların hayatlarını düzenleyen genel kuralları yapmak, korumak ve değiştirmek için gerçekleştirdikleri faaliyetlerdir Siyaset akademik bir konu olmakla birlikte (bazen büyük S harfiyle “Siyaset” şeklinde kullanılır), aslın da hiç şüphesiz bu faaliyetin incelenmesidir cdn hitit edu tr iibf files

Related PDF

İçindekiler - libertedownloadcom

libertedownload Ornek Siyaset pdf Siyaset, en geniş anlamda, insanların hayatlarını düzenleyen genel kuralları yapmak, korumak ve değiştirmek için gerçekleştirdikleri faaliyetlerdir Siyaset akademik bir konu olmakla birlikte (bazen büyük S harfiyle “Siyaset” şeklinde kullanılır), aslın da hiç şüphesiz bu faaliyetin incelenmesidir
PDF

0135517 SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ Siyaset ve Sosyal

cdn hitit edu tr iibf files 73646 13820151019439 pdf 1 Küresel siyasetin ayrı bir disiplin olarak tanımı ve siyaset teorisi içindeki yeri 2 Küresel siyaset ve siyaset teorisi ilişkisi Antikiteden günümüze genel bakış 3 Küresel siyaset, gerçekçi akım ve Teori ikilemi (Kant Marks gibi belli başlı isimlerin yaklaşımı) 4 Uluslar arası sistemin yapısı ve tarihsel süreç
PDF

Ders Planı 8 Kodu Ders Z/S T+U Saat Kredi AKTS 5

admin inonu edu tr media iys cmsmenu 2055 2018 9 Ders Planı AKTS Kredileri 8 Yarıyıl Ders Planı Kodu Ders Z S T+U Saat Kredi AKTS KS 414 Küreselleşme ve Siyaset AKTS Kredisi Toplam Seçmeli 3+0 3 5
PDF

Adres Yayınları’ndan uluslararası ilişkiler alanında temel


PDF

Andrew.heywood.siyaset

Temsil, Seçimler ve Oy Verme Davranışı Partiler: Kavram ve Tarihsel

PDF Siyaset libertedownload Ornek Siyaset pdf PDF celeme libertedownload Ornek STK OS pdf PDF Siyaset Nedir? Liberte liberte tr f0d0b90c2efa6a73ca7118a7f004268c Siyaset 20 20Andrew 20Heywood 2007 10 2016 pdf PDF Küresel

Andrew Hill - 21 Piano Compositions

133 New on Globe Unity Orchestra - Intakt Records

PDF Andrew Hill's Verona Rag andrewhilljazz Out 20of 20the 20Ordinary Verona 20Rag pdf PDF jazz piano Tilmar Junius tilmarjunius teachingfiles HD Jazz Piano Total pdf PDF boxed set Anders Griffen andersgriffen wp content

Andrew Hudson - Chipmunk.pdf

Biological Conservation Conservation through co - Nature United

PDF Influence of Predator Presence on Chipmunk (Tamias) Activity in underc nd edu assets 255815 fullsize renai nez 2017 pdf PDF Chipmunk Chatter January 2019 etownchildcare images 4 cm jan docx pdf PDF Hudson City The Urban Abyss

Andrew Lane - Az ifjú Sherlock Holmes

A dokumentum használatával elfogadom az Europeana felhasználói

Davis, Brooke Az elveszett és meglett dolgok könyve Nógrádi Gábor Petepite – Az apu én vagyok Lane, Andrew Ifjú Sherlock Holmes – Vörös pióca Dec 1, 1979 LOS ANGELES The first home video music agreement with the

  1. doktori disszertáció varga zoltán a műfajiság kérdése az animációs
  2. A dokumentum használatával elfogadom az Europeana felhasználói
  3. Az irodalomtanítás Hollandiában
  4. Az elveszett és meglett dolgok könyve
  5. Az apu én vagyok
  6. Lane
  7. Andrew
  8. Ifjú Sherlock Holmes
  9. being pent %incd tir hankruptks ln
  10. Pissat_ AZ MOM

Andrew Lloyd Webber's Musicals Brno Masaryk University, Faculty Sunset Boulevard was also performed as a concert night in Ireland in 2004 and then ballads and these make the musical a joyous celebration of the freedom that love ? Apr 7, 2018

  1. andrew lloyd webber's musicals
  2. music by andrew lloyd webber lyrics by tim rice
  3. Concert Band and Jazz Band Music in SLCMEA Library
  4. julian fellowes glenn slater andrew lloyd webber
  5. Concert Music Selections June 2017
  6. andrew lloyd webber's
  7. Andrew Lloyd Webber Foundation
  8. MA CONCERT
  9. THE SHELDON ANNOUNCES ITS 2018-2019 CONCERT SEASON
  10. Andrew Lloyd Webber invented the world train engine championships

Andrew Lloyd Webber - A Concert Celebration

Andrew Lloyd Webber A Concert Celebration Medley Sheet Quflqgq

PDF Andrew Lloyd Webber A Concert Celebration Medley Best Seller neverendingbeta basgrospoing andrew lloyd webber a concert celebration medley sheet pdf PDF Andrew Lloyd Webber A Concert Celebration Medley Best Seller blog

Andrew Lloyd Webber - Cats - Memory Sheet Music

PLAYBAC Summer Theater presents: Andrew Lloyd Webber’s Cats

hotel tara plage memory from cats sheet music from "cats" easy piano version memory (from cats) sheet music by andrew lloyd memory sheet music by andrew lloyd webber (sku memory, song (from "cats") andrew lloyd webber andrew lloyd webber memory

Andrew Lloyd Webber arr Christopher Wormald Medley • The Phantom Of The Opera • Masquerade • Think Of Me • Angel Of Music • The Phantom Of The? Music by ANDREW LLOYD WEBBER Lyrics by CHARLES HART Additional lyrics by RICHARD STILGOE

  1. Choral Music
  2. Choral
  3. Concert Band and Jazz Band Music in SLCMEA Library
  4. AN ORIGINAL COMPOSITION FOR CHOIR
  5. SATB US $1.95
  6. Music by Andrew Lloyd Webber
  7. Available for SATB
  8. SAB and SSA
  9. For SATB
  10. the right to perform the work in anything other than a normal concert format

andrew-lloyd-webber-music-of-the-night.pdf

Andrew Lloyd Webber The Phantom Of The Opera Sheet Music

PDF andrew lloyd webber's musicals IS MU is muni cz th mcvad Diploma Thesis pdf PDF PDF The Phantom of the Opera Songbook by Andrew Lloyd Webber koreamanagement download the phantom of the

Home back Next

Hetwood

Description

Heywood,

Andrew Küresel Siyaset Global Politics Çevirenler: Nasuh Uslu ve Haluk Özdemir

Adres Yayınları® / 33 1

Baskı: Şubat 2013 ISBN 13: 978-975-250-032-7 © 2011,

Adres Yayınları® © 2011,

Andrew Heywood Bu kitap ilk olarak İngilizcede,

Macmillan Publishers Limited’in bir markası olan Palgrave Macmillan tarafından,

Global Politics ismiyle basılmıştır

Türkçe çeviri ve baskısı Palgrave Macmillan’ın izniyle yapılmıştır

Bu Eser’in müellifi olarak yazarın hakları mahfuzdur

Yayına Hazırlayan: Selçuk Durgut Redaksiyon: Bican Şahin ve Ceren Yıldız Sayfa Düzeni: Liberte Yayınları Kapak Tasarımı: Muhsin Doğan Montaj: Merkez Repro Baskı: Tarcan Matbaası Adres: Zübeyde Hanım Mah

Samyeli Sok

No: 15,

Ankara Telefon: (312) 384 34 35-36 | Faks: (312) 384 34 37 | Sertifika No: 25744

Adres: GMK Bulvarı No: 108/16,

Ankara Telefon: (312) 230 87 03 | Faks: (312) 230 80 03 Web: www

tr | E-mail: [email protected] Sertifika No: 16438

Adres Yayınları® Liberte Yayın Grubu’nun tescilli bir markasıdır

Andrew Heywood,

önde gelen bir siyaset bilimi ders kitabı yazarıdır

Britanyalı olan Heywood,

Croydon College’ın yardımcı müdürlüğü ve Orpington College’da yöneticilik görevlerinde bulunmuştur

Şu anda yayınevlerine danışmanlık yapmaktadır

Heywood’un dünyada ve Türkiye’de çok satan ders kitapları şunlardır:

Key Concepts in Politics (2000) Siyasetin Temel Kavramları,

Adres Yayınları

Political Theory: An Introduction (3rd ed

Küre Yayınları

Adres Yayınları •

Essentials of UK Politics (2nd ed

Global Politics (2011) Küresel Siyaset,

Adres Yayınları

Political Ideologies: An Introduction (5th ed

Baskı,

Adres Yayınları

ÖZET İÇINDEKILER 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

KÜRESEL SIYASETLE TANIŞMA

TARİHSEL BAĞLAM

KÜRESEL SIYASET TEORİLERİ

KÜRESEL ÇAĞDA EKONOMI

KÜRESEL ÇAĞDA DEVLET VE DIŞ POLITIKA

KÜRESEL ÇAĞDA TOPLUM

KÜRESEL ÇAĞDA ULUS

KIMLIK,

KÜLTÜR VE BATI’YA KARŞI MEYDAN OKUMALAR

GÜÇ VE 21

YÜZYIL DÜNYA DÜZENİ

SAVAŞ VE BARIŞ

NÜKLEER SILÂHLARIN YAYILMASI VE NÜKLEER SILÂHSIZLANMA 317 TERÖRİZM

İNSAN HAKLARI VE İNSANÎ MÜDAHALE

ULUSLARARASI HUKUK

FAKIRLIK VE KALKINMA

KÜRESEL ÇEVRE SORUNLARI

KÜRESEL SIYASETTE TOPLUMSAL CINSIYET

ULUSLARARASI ÖRGÜTLER VE BIRLEŞMIŞ MILLETLER

KÜRESEL YÖNETIŞIM VE BRETTON WOODS SISTEMI

BÖLGESELCILIK VE KÜRESEL SIYASET

KÜRESEL GELECEK İMAJLARI

TEŞEKKÜR

KÜRESEL SIYASET NEDİR

? 28 Uluslararası Politikadan Küresel Siyasete 29 Küreselleşme ve Sonuçları 35 KÜRESEL POLİTİKAYA YAKLAŞIMLAR 39 Ana Akım Perspektifler 39 Eleştirel Perspektifler 42 KÜRESEL POLİTİKADA SÜREKLİLİK VE DEĞİŞİM 44 Güç 44 Güvenlik 46 Adâlet 48 KİTABIN KULLANIMI 49 Tartışma Soruları 52 Konuyla İlgili Okumalar 53

MODERN DÜNYANIN İNŞASI Eski Çağdan Moderne Batı’nın Yükselişi Emperyalizm Çağı ‘KISA’ 20

YÜZYIL: 1914-1990 Birinci Dünya Savaşı’nın Kökenleri İkinci Dünya Savaşı’na Giden Yol İmparatorlukların Sonu Soğuk Savaş’ın Yükselişi ve Düşüşü 1990’DAN BERİ DÜNYA ‘Yeni Bir Dünya Düzeni’

ANA AKIM PERSPEKTİFLER 86 Realizm 86 Kutupluluk,

İstikrar ve Güç Dengesi 93 Liberalizm 94 ELEŞTİREL GÖRÜŞLER 100 Marksizm,

Neo-Marksizm ve Eleştirel Teori 100 Sosyal İnşacılık 104 Post-yapısalcılık 106 Feminizm 107 Yeşil Siyaset 108 Post-Sömürgecilik 109 KÜRESEL DÜŞÜNMEK 110 Karşılıklı Bağlanmışlık Sorunu 110 Kozmopolitanizm 112 Paradigmalar: Aydınlatıcı mı,

Kısıtlayıcı mı

? 114 Tartışma Soruları 116 Konuyla İlgili Okumalar 117

? KRİZDEKİ KÜRESEL KAPİTALİZM Ekonomik Canlanma ve Çöküşü Açıklamak Büyük Çöküşün Öğrettikleri

Modern Krizler ve Bulaşmalar’ Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

? Kararların Alınışı Rasyonel Aktör Modelleri Aşamalı Modeller Bürokratik Örgütlenme Modelleri Algısal Süreçler ve İnanç Sistemleri Modelleri Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

? Endüstrileşmeden Post-Endüstrileşmeye Yeni Teknoloji ve ‘Bilgi Toplumu’ Risk,

Belirsizlik ve Güvensizlik KÜRESELLEŞME,

TÜKETİMCİLİK VE BİREY Küreselleşmenin Toplumsal ve Kültürel Sonuçları Tüketimcilik Küreselleşiyor Bireyciliğin Yükselişi KÜRESEL SİVİL TOPLUM Küresel Sivil Toplumu Açıklamak Ulus-Ötesi Toplumsal Hareketler ve NGO’lar Tabandan Küreselleşme

? Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

Savaş ve Çatışma KÜRESEL DÜNYADA ULUSLAR Hareket Hâlinde Bir Dünya Ulus-Ötesi Toplumlar ve Diasporalar Melezlik ve Çok-Kültürlülük DİRİLEN MİLLİYETÇİLİK Soğuk Savaş Sonrası Dönemde Ulusal Benlik Davası Kültürel ve Etnik Milliyetçiliğin Yükselişi Küreselleşme Karşıtı Milliyetçilik Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

KÜLTÜR VE BATI’YA KARŞI MEYDAN OKUMALAR 227 KİMLİK SİYASETİNİN YÜKSELİŞİ Modernleşme Olarak Batılılaşma Kolektif Kimlik Siyaseti Kültürel Çatışma Kaçınılmaz mıdır

? DİNSEL UYANIŞÇILIK Din ve Siyaset Fundamentalizmin Yükselişi BATI’YA KARŞI MEYDAN OKUMALAR Post-Sömürgecilik Asya Değerleri İslâm ve Batı Siyasal İslâmın Doğası Batı ve ‘Müslüman Sorunu’ Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

YÜZYIL DÜNYA DÜZENİ 257 GÜÇ VE KÜRESEL SİYASET Yetenek Olarak Güç İlişkisel Güç ve Yapısal Güç Gücün Değişen Doğası

SOĞUK SAVAŞ SONRASI KÜRESEL DÜZEN Soğuk Savaş İki-Kutupluluğunun Sonu ‘Yeni Dünya Düzeni’ ve Kaderi AMERİKAN HEGEMONYASI VE KÜRESEL DÜZEN Hegemonya Konumuna Yükselmek ‘Teröre Karşı Savaş’ ve Ötesi İyi Huylu Hegemonya mı,

Kötü Huylu Hegemonya mı

? ÇOK-KUTUPLU KÜRESEL DÜZEN

? Çok-Kutupluluğun Yükselişi Çok-Kutuplu Düzen mi,

Düzensizlik mi

? Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

? Siyasetin Devamı Olarak Savaş SAVAŞIN DEĞİŞEN YÜZÜ ‘Eski’ Savaşlardan ‘Yeni’ Savaşlara

? ‘Post-Modern’ Savaş SAVAŞI HAKLILAŞTIRMAK Reelpolitik Haklı Savaş Teorisi Pasifizm Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

Silâhların Yayılmasıyla Mücadele Stratejileri Nükleer Silâhlardan Arındırılmış Bir Dünya

? Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

? TERÖRİZMİN ÖNEMİ Terörizm Küreselleşiyor mu

? TERÖRİZMLE MÜCADELE Devletin Güvenliğini Güçlendirme Askerî Baskı Siyasî Anlaşmalar Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

? Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

? Uluslararası Hukukun Kaynakları Uluslararası Hukuka Niçin Uyulmaktadır

? DEĞİŞİM HÂLİNDEKİ ULUSLARARASI HUKUK Uluslararası Hukuktan Dünya Hukukuna

? Savaş Hukukundaki Gelişmeler

Uluslararası Mahkemeler ve Uluslararası Ceza Mahkemesi 412 Tartışma Soruları 418 Konuyla İlgili Okumalar 419

Feminizm Türleri Küresel Siyasete ‘Cinsiyet Gözlüğüyle’ Bakmak KÜRESEL POLİTİKANIN TOPLUMSAL CİNSİYET TEMELİNDE ELE ALINMASI

Devletlerin ve Ulusların Toplumsal Cinsiyet Temelinde Ele Alınması 495 Güvenlik,

Savaş ve Silâhlı Çatışmanın Cinsiyet Temelinde Ele Alınması 498 Cinsiyet,

Küreselleşme ve Kalkınma 504 Tartışma Soruları 509 Konuyla İlgili Okumalar 510

FAKİRLİK VE KALKINMAYI ANLAMA Fakirliği Tanımlama ve Ölçme Kalkınma: Rakip Görüşler DAHA EŞITSIZ BIR DÜNYA

? Küresel Eşitsizliği Anlamlandırma Küresel Eşitsizliğin Ana Hatları Küreselleşme,

Fakirlik ve Eşitsizlik Küresel Eşitsizlik Gerçekten Önemli midir

? KALKINMA VE YARDIM POLİTİKASI Yapısal Uyum Programları ve Ötesi Uluslararası Yardım ve Kalkınma Ahlâkı Borç Hafifletme ve Âdil Ticaret Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

ÇEVRECİ SİYASETİN YÜKSELİŞİ Küresel Bir Sorun Olarak Çevre Çevreci Siyaset: Reformculuk ya da Radikalizm

? İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İklim Değişikliğinin Nedenleri İklim Değişikliğinin Sonuçları İklim Değişikliğiyle Nasıl Mücadele Edilmeli

? Uluslararası Bir İşbirliği Kurmak Neden Bu Kadar Zordur

KAYNAKLAR,

GÜÇ VE ZENGINLIK Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

CİNSİYET VE KÜRESEL POLİTİKA

? BİRLEŞMİŞ MİLLETLER Milletler Cemiyeti’nden Birleşmiş Milletler’e Barış ve Güvenliği Güçlendirme BM Barışı Korumada İşe Yaramakta mıdır

? Ekonomik ve Sosyal Kalkınmanın Geliştirilmesi BM’nin Geleceği: Sorunlar ve Reformlar Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

Ne Değildir

? Küresel yönetişim: Mit ya da Gerçeklik

? KÜRESEL EKONOMİK YÖNETİŞİM: BRETTON WOODS SİSTEMİ’NİN EVRİMİ Bretton Woods Sistemi’ni Kavrama Bretton Woods Sistemi’nin Sonu KÜRESEL EKONOMİK YÖNETİŞİMİ DEĞERLENDİRME Uluslararası Para Fonu Dünya Bankası Dünya Ticaret Örgütü

BRETTON WOODS SİSTEMİ’NİN ISLAH EDİLMESİ

? 557 Küresel Ekonomik Yönetişim ve 2007-2009 Krizi 557 Reform önündeki Engeller 561 Tartışma Soruları 563 Konuyla İlgili Okumalar 564

? Bölgeselcilik ve Küreselleşme Avrupa Dışındaki Bölgesel Bütünleşmeler AVRUPA BÜTÜNLEŞMESİ AB Nedir

? Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

RAKİP DÜNYA GELECEĞİ İMAJLARI Sınırların Olmadığı Bir Dünya mı

? Bir Demokrasiler Dünyası mı

? Çatışma Hâlindeki Medeniyetler mi

? Uluslararası Toplumun Gelişmesi mi

? Küresel Güney’in Yükselişi mi

? Yaklaşmakta Olan Çevresel Felâket mi

? Evrensel Demokrasiye Doğru Gidiş mi

? BİLİNMESİ MÜMKÜN OLMAYAN BİR GELECEK Mİ

? Tartışma Soruları Konuyla İlgili Okumalar

KAYNAKÇA

DİZİN

GÖRSEL MATERYALLERİN LİSTESİ UYGULAMADA KÜRESEL SIYASET 11 EYLÜL VE KÜRESEL GÜVENLİK

AB DOĞUYA DOĞRU GENIŞLIYOR

BERLIN DUVARI’NIN YIKILMASI

DÜNYA TİCARET ÖRGÜTÜ

EL CEZİRE

EL KAİDE

HÜKÜMETLERARASI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ PANELİ 469 HÜKÜMETLER VE HÜKÜMET-DIŞI ÖRGÜTLER

KADIN HAREKETİ

KUZEY ATLANTİK ANTLAŞMASI ÖRGÜTÜ

ULUSLARARASI ADÂLET DİVANI

ULUSLARARASI PARA FONU

ULUSLARARASI AF ÖRGÜTÜ

ULUS-ÖTESİ ŞİRKETLER

YİRMİLER GRUBU (G-20)

BM KOPENHAG İKLIM DEĞIŞIKLIĞI KONFERANSI

BM VE IRAK

BRETTON WOODS SISTEMI’NIN ÇÖKÜŞÜ

DOĞU TIMOR’A INSANÎ MÜDAHALE

GUJARAT’TAKI MÜSLÜMAN KARŞITI AYAKLANMADA CINSEL ŞIDDET

YAKLAŞIMLAR

‘HAKLI SAVAŞ’ OLARAK AFGANISTAN SAVAŞI

İRAN’IN ‘İSLÂM DEVRIMI’

GÜÇ DENGESİ

NÜKLEER ÇAĞIN DOĞUŞU

NÜRNBERG MAHKEMELERI

KALKINMA

KİMLİK

KÜRESEL EKONOMİK YÖNETİŞİM

KÜRESEL EKONOMİ-POLİTİK

PARIS BARIŞ KONFERANSI 1919-1920 YUGOSLAVYA’NIN YÜKSELIŞ VE DÜŞÜŞÜ

KÜRESEL AKTÖRLER AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ

KÜRESELLEŞME

ANTİ-KAPİTALİST HAREKET

MİLLİYETÇİLİK

AVRUPA BİRLİĞİ

SAVAŞ VE BARIŞ

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER

SOĞUK SAVAŞ’IN SONU

DÜNYA BANKASI

TERÖRİZM

TOPLUMSAL CİNSİYET İLİŞKİLERİ

ULUSLARARASI HUKUK

ULUSLARARASI ÖRGÜTLER

ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESI DÜZEN VE ADÂLETI SAĞLAMANIN ETKIN BIR ARACI MIDIR

ULUSLARARASI YARDIM IŞE YARAR MI

ODAK KONUSU

TARTIŞMALAR ABD,

HÂLÂ KÜRESEL BIR HEGEMON MUDUR

AHLÂKÎ YÜKÜMLÜLÜKLER INSANLIĞIN TÜMÜNÜ KAPSAR MI

ANAERKIL BIR TOPLUM DAHA MI BARIŞÇIL OLACAKTIR

BM MIADINI TAMAMLAMIŞ GEREKSIZ BIR ÖRGÜT MÜDÜR

? 532 BÖLGELLEŞMENIN GELIŞMESI KÜRESEL DÜZEN VE ISTIKRARI TEHDIT EDER MI

DEMOKRASI BARIŞIN GARANTISI MIDIR

ALGILAMA MI,

YANLIŞ ALGILAMA MI

ASYA’DA BÖLGESELCILIK: AVRUPA TECRÜBESININ KOPYA EDILMESI MI

AVRO: UYGULANABILIR BIR PARA MI

AVRUPA BIRLIĞI NASIL ÇALIŞIR

BIR İNSAN HAKKI OLARAK DEMOKRASI

BIRLEŞMIŞ MILLETLER NASIL ÇALIŞIR

BIR REFAH ÇIKMAZI

BIR ŞEYIN ‘ÜZERINDEKI GÜCÜN’ ÖTESI

DEVLET EGEMENLIĞI ARTIK MODASI GEÇMIŞ BIR KAVRAM MIDIR

BM GÜVENLIK KONSEYI’NI REFORMA TÂBI TUTMA

EKONOMIK KÜRESELLEŞME HERKES IÇIN REFAH VE FIRSAT ARTIŞI MIDIR

BOLLUĞUN PARADOKSU: LÂNET OLARAK KAYNAKLAR

İNSANÎ MÜDAHALE HAKLI BIR ŞEY MIDIR

BRIC: ‘GERI KALANIN YÜKSELIŞI MI’

KÜRESELLEŞME,

KÜRESEL BIR TEK-KÜLTÜR MÜ ÜRETIYOR

KÜRESEL SIYASETTE ASKERÎ GÜÇ GEREKSIZ HÂLE MI GELMIŞTIR

DEMOKRASIYI YAYMAK: EVET MI,

HAYIR MI

DENGELEME MI,

EKLEMLENME MI

‘MEDENIYETLER ÇATIŞMASI’ MI DOĞUYOR

DEVLET-İNŞASI SORUNLARI

DÜNYA SISTEMLER TEORISI

G-7/8: TERK EDILMIŞ BIR PROJE MI

GAIA HIPOTEZI: YAŞAYAN GEZEGEN

SÂDECE RADIKAL EYLEMLER MI IKLIM DEĞIŞIKLIĞI PROBLEMINI ÇÖZER

GELECEK NESILLERE YÖNELIK YÜKÜMLÜLÜKLER

GÖRELI YA DA MUTLAK KAZANÇLAR

SERBEST TICARET REFAH VE BARIŞ GETIRIR MI

HAKLI SAVAŞ İLKELERI

HEGEMONIK İSTIKRAR TEORISI

HEPSI DÜŞ MÜ

MILLIYETÇILIK,

DOĞASI GEREĞI SALDIRGAN VE BASKICI MIDIR

? 213 NÜKLEER SILÂHLAR BARIŞ VE ISTIKRARI GELIŞTIRIR MI

SOĞUK SAVAŞ KAÇINILMAZ MIYDI

? TERÖRIZMLE MÜCADELE ETME GEREĞI INSAN HAKLARINI VE TEMEL ÖZGÜRLÜKLERI SINIRLANDIRMAYI HAKLILAŞTIRIR MI

HITLER’IN SAVAŞI 358

İKI MILLIYETÇILIK: İYI VE KÖTÜ

‘YENI’ SAVAŞ OLARAK IRAK SAVAŞI

İNSANÎ GÜVENLIK: BIREYLER RISK ALTINDA MI

İNTIHAR TERÖRIZMI: DINÎ ŞEHITLIK YA DA SIYASÎ STRATEJI

İSLÂMCILIK: SIYASET OLARAK DIN

1900-1945

KIMLIK SIYASETI: BIZ KIMIZ

ATAERKILLIK

KÜLTÜREL HAKLAR MI,

KADIN HAKLARI MI

BARIŞI İNŞA ETME (PEACE-BUILDING)

BARIŞI KORUMA

BAŞARISIZ DEVLET

KÜRESELLEŞME TANIMLARI

KUZEY-GÜNEY AYRIMI

KUZEY KORE: HAYDUT BIR NÜKLEER DEVLET MI

MEKSIKA’DAKI ZAPATISTALAR: UYGULAMADA ALTERNATIF KALKINMA

MILENYUM KALKINMA HEDEFLERI: KÜRESEL FAKIRLIĞI ORTADAN KALDIRMA

NEO-REALIST İSTIKRAR TEORISI: SAYILARIN MANTIĞI

KAVRAMLAR

BIREYCILIK

BÖLGESELCILIK

BÜYÜK GÜÇ

NÜKLEER AHLÂK: SAVUNULABILIR SILÂHLAR MI

DINSEL FUNDAMENTALIZM (KÖKTENCILIK)

ORTAK MALLARIN TRAJEDISI

DIŞ POLITIKA

DÜNYA HÜKÜMETI

REALIST-LIBERAL AYRIMI ORTADAN KALKIYOR MU

SALDIRGAN REALIZM MI,

SAVUNMACI REALIZM MI

SERA ETKISI

SÜRDÜRÜLEBILIR KALKINMA: BÜYÜMEYI EKOLOJIYLE UYUŞTURMA

TUTSAKLIK OLARAK TÜKETIMCILIK

ULUSAL GÜCÜN UNSURLARI ULUSLARARASI GÖÇ: İNSANLAR ÇEKILIYOR MU,

EGEMENLIK

EKOLOJI

EKONOMIK KÜRESELLEŞME

EMPERYALIZM

ENTERNASYONALIZM (ULUSLARARASICILIK)

ETNISITE

FEDERALIZM

FORDIZM/POST-FORDIZM

GÜÇ DENGESI

ULUSLARARASI İLIŞKILER: ‘BÜYÜK TARTIŞMALAR’

WESTPHALIA DEVLET SISTEMI

DÜNYA TARIHI

YAPI MI,

AKTÖR MÜ

YAPISAL UYUM PROGRAMLARI

GÜVENLIK İKILEMI

HAYDUT DEVLET

HEGEMONYA

HÜKÜMETLERARASICILIK

ULUS-DEVLET

ULUSLARARASI HUKUK

ULUSLARARASI ÖRGÜT

ULUSLARARASI REJIM

IRKSALCILIK

ULUSLARARASI TOPLUM

JEOPOLITIK

ULUSLARARASI YARDIM

KAOS TEORISI

ULUS (MILLET)

ULUS-ÖTESI TOPLULUK

KARŞILIKLI BAĞIMLILIK

KARŞILIKLILIK

ULUS-ÜSTÜCÜLÜK

KONFÜÇYÜSÇÜLÜK

YERELLIK

YÖNETIŞIM

KOZMOPOLITANIZM KÜLTÜR

KÜLTÜREL KÜRESELLEŞME

KÜRESELLEŞME

KÜRESEL SIVIL TOPLUM

KÜRESEL YÖNETIŞIM

LAISSEZ-FAIRE

LIBERAL DEMOKRASI

NEO-LIBERALIZM

NEO-MUHAFAZAKÂRLIK

ORTAK (KOLEKTIF) GÜVENLIK

POST-MATERYALIZM

POST-SÖMÜRGECILIK

SILÂHLANMA YARIŞI

SIYASAL KÜRESELLEŞME

SIYASET

SÖMÜRGECILIK

SOYKIRIM

SÜPER GÜÇ

TEK-KUTUPLULUK

TERÖRIZM

TOPLUMSAL CINSIYET (GENDER)

TÜKETIMCILIK

ULUSAL ÇIKAR

KİŞİLER ANDERSON,

BENEDICT

AQUINAS,

THOMAS (1225-1274)

BAUMAN,

ZYGMUNT

BERNANKE,

BHAGWATI,

JAGDISH

BOOKCHIN,

CASTELLS,

CHOMSKY,

NOAM (DOĞUMU 1928)

CLAUSEWITZ,

CARL VON (1780-1831)

ROBERT (DOĞUMU 1926)

CREVELD,

MARTIN VAN

ELSHTAIN,

JEAN BETHKE

CYNTHIA

FOUCAULT,

MICHEL (1926-1984)

FRIEDMAN,

MILTON (1912-2006)

FUKUYAMA,

FRANCIS (DOĞUMU 1952)

MOHANDAS KARAMÇAND (1869-1948)

GARVEY,

MARCUS (1887-1940)

GELLNER,

ANTHONY D

GEORGE,

GRAMSCI,

ANTONIO (1891-1937)

STIGLITZ,

JOSEPH (DOĞUMU 1943)

GROTIUS,

HUGO (1583-1645)

STRANGE,

SUSAN (1923-1998)

HARDIN,

GARRETT

THUCYDIDES (YAKLAŞIK OLARAK M

HOBBES,

THOMAS (1588-1679)

TICKNER,

ANN (DOĞUMU 1937)

109 137

HUMEYNI,

AYETULLAH (1900-1989)

WALLERSTEIN,

IMMANUEL (DOĞUMU 1930)

KALDOR,

KENNETH (DOĞUMU 1924)

WALZER,

MICHAEL (DOĞUMU 1935)

IMMANUEL (1724-1804) KEOHANE,

ROBERT (DOĞUMU 1941)

ALEXANDER (DOĞUMU 1958)

KEYNES,

JOHN MAYNARD (1883-1946)

KILCULLEN,

WILSON,

WOODROW (1856-1924)

NAOMI (DOĞUMU 1970)

KRUGMAN,

SEYYID (1906-1966)

LOVELOCK,

JAMES (DOĞUMU 1919)

MACHIAVELLI,

NICCOLÒ (1469-1527)

ÖNEMLİ OLAYLAR ARAP-İSRAIL UZLAŞMAZLIĞI

AVRUPA BIRLIĞI’NIN TARIHI

BAŞLICA NÜKLEER SILÂHLARI KONTROL ANTLAŞMALARI

BIRLEŞMIŞ MILLETLER’IN TARIHI

527 459

MAERSHEIMER,

JOHN (DOĞUMU 1947)

MALTHUS,

THOMAS (1766-1834)

KARL (1818-1883)

MERCHANT,

CAROLYN

ÇEVREYLE İLGILI TEMEL ULUSLARARASI GIRIŞIMLER

MONNET,

JEAN (1888-1979)

ESKI YUGOSLAVYA’DAKI ÇATIŞMALAR

GATT/DTÖ GÖRÜŞME TURLARI

MORGENTHAU,

HANS (1904-1980)

İLETIŞIM TEKNOLOJILERINDEKI İLERLEMELER 182

NARDIN,

MODERN KÜRESEL KAPITALIZMIN KRIZLERI

JOSEPH S

SOĞUK SAVAŞ DÖNEMI

ROBERTSON,

TEMEL İNSANÎ MÜDAHALE ÖRNEKLERI

JEFFREY

TEMEL KALKINMA GIRIŞIMLERI

EDWARD (1935-2003)

SAMUEL P

HUNTINGTON (1927-2008)

TEMEL ULUSLARARASI İNSAN HAKLARI BELGELERI

SASSEN,

SCHOLTE,

JAN AART

SCHUMACHER,

ERNST FRIEDRICH

AMARTYA

VANDANA

ADAM (1723-1790)

uluslararası ilişkiler ve küresel politika konusunda güncel,

bütüncül ve geleceğe yönelik bir giriş sunmaktır

dünya politikasının uluslararası boyutunu göz ardı etmeden,

‘küresel’ ve ‘uluslararası’ boyutların birbirine rakip veya uyumsuz anlayışları temsil etmediğini kabul ederek gerçek anlamda küresel olmaya çalışmaktadır

Bu bakımdan küresel politika,

yalnızca dünya çapındaki süreç,

sistem ve kurumsal çerçeveleri ifade eden ‘küresel’ düzeydeki politikayı değil,

ulusal veya ulus-altı bütün düzeyleri kapsar

Böylesi bir yaklaşım,

giderek artan sayıda sorun üzerinden küresel karşılıklı bağımlılık koşulları altında birbiriyle etkileşime girerken,

devletlerin dünya sahnesinde temel aktör olmaya devam ettikleri gerçeğini yansıtmaktadır

Politikaya dair böyle bir küresel yaklaşımın ima ettiği birbirine bağlanmışlık,

bu kitapta ele alınan konu ve sorunların nasıl organize edilmesi ve sunulması gerektiği konusunda bazı zorlukları beraberinde getirmektedir

Dünya politikasında her şeyin,

diğer her şeyi etkilediğini söylemek basmakalıp bir söz olabilir,

fakat bunun bir doğruluk payı olduğu da inkâr edilemez

Bunun bir sonucu da,

kitabı anlamlı bölümlere ayırma çabaları konusunda karşılaşılan zorluklardır,

örneğin alt bölümlerin bilginin gerekçelendirilmesi zor bir biçimde parçalanmasına yol açması ve bunun da anlamayı güçlendirmekten ziyade sınırlandırması gibi

Ancak bölümlerin organizasyonu kesinlikle gelişigüzel olmayıp,

gelişmekte olan bir dizi temanın akışından doğan mantığa uygundur

Bu temalar,

Birinci Bölümün son kısmında özetlenmektedir

Okuyucunun tartışılmakta olan olay,

kavram ve görüşler arasındaki bağlantıları anlayabilmesi için konu ve sorunların tam anlamıyla ve uygun bir biçimde bütünleştirilmesi konusuna özellikle özen gösterilmiştir

Bu amaçla,

hem gereksiz tekrarlardan kaçınmak hem de konu hakkındaki anlayışını nasıl ve nerede artırıp derinleştirebileceğini okuyucuya göstermek için yoğun bir biçimde çapraz atıflar yapılmıştır

Başlıca küresel politika teorilerini tanıtan ayrı bir kısım olmasına rağmen,

önemli sorunlara temel teorik yaklaşımlar uluslararası ilişkilerdeki temel gelenekleri çok-disiplinli bir yaklaşımla birleştirmeye vurgu yapacak şekilde her bölümde işaretlenerek teori ve uygulama da birleştirilmiştir

Son olarak kitap,

doğası ve amacı sonraki sayfalarda tanımlanmış olan çeşitli pedagojik unsurlar içermektedir

KÜRESEL SIYASETLE TANIŞMA ‘Sâdece bağlan

Forster,

Howards End,

Dünya siyasetini incelemeye nasıl yaklaşmalıyız

? Dünyayı en iyi şekilde nasıl anlayabiliriz

? Dünya siyaseti geleneksel olarak uluslararası paradigma temelinde anlaşılır

Buna göre devletler (genellikle ‘uluslar’ olarak algılandığı için ‘uluslararası’ diyoruz) dünya siyasetinin temel yapı taşlarıdır ve dünya siyasetinin özünü temelde devletlerarası ilişkiler oluşturur

Bu durum,

devletlerin birbiriyle nasıl etkileştiğini anlarsak dünya siyasetinin işleyişini de anlayabileceğimiz anlamına gelir

Fakat 1980’lerden beri bir küreselleşme paradigması popüler olmuştur

Bu paradigma,

son dönemlerde küresel bağlantılar ve karşılıklı bağımlılığın gelişimiyle dünya siyasetinin dönüştüğü inancına dayanır

Buna göre dünya artık birbirinden kopuk devlet veya birimlerin bir araya gelmesiyle değil,

bütünleşmiş tek bir dünya olarak işlemektedir

Bu kitapta anlaşıldığı şekliyle küresel siyaset bu rakip paradigmalar arasında bir yol bulmaya çalışmaktadır

Hem devlet ve ulusal hükümetleri dünya siyasetinin dışında görmek,

hem de devletlerin önemli sayıdaki sorunlar konusunda artık küresel karşılıklı bağımlılık bağlamında hareket ettiğini inkâr etmek aynı derecede anlamsızdır

Bununla birlikte siyaset hangi anlamda küreseldir

? Küreselleşme nasıl ve ne derece dünya siyasetini değiştirmiştir

? Küresel siyasete dâir algılarımız,

aynı zamanda dünyayı yorumlamamıza yarayan farklı teorik mercekleri,

yani dünyayı görmenin farklı yollarını dikkate almak zorundadır

Küresel siyasete ilişkin olarak ana akım perspektiflerle eleştirel perspektifler arasındaki fark spesifik olarak nedir

dünya aynı kalmamakta inat etmektedir

Dolayısıyla küresel siyaset,

süregiden ve kimilerine göre hızlanan bir değişim alanıdır

Fakat küresel siyasetin bazı yönleri yine de süreklilik arz eden bir karakterdedir

Küresel siyasette süreklilik ve değişim arasındaki denge nasıldır

• Küresel siyasetle kastedilen nedir

? • Uluslararası politika nasıl küresel siyasete dönüşmüştür

? • Küreselleşmenin dünya siyaseti açısından sonuçları nelerdir

? • Küresel siyasete dâir ana akım yaklaşımlarının eleştirel yaklaşımlardan farkı nedir

güvenlik ve adâlet sorunlarıyla ilişkili olarak son yıllarda nasıl değişmiştir

? ANDREW HEYWOOD  |  KÜRESEL SIYASET  |  27

TEMEL MESELELER

28  1

Bölüm

KÜRESEL SIYASET NEDİR

Siyaset

En geniş anlamıyla siyaset,

insanların altında yaşadıkları genel kuralları yapma,

koruma ve değiştirmeye yönelik yürüttükleri eylemleri ifade eder

Siyaset,

çatışma ve işbirliği olgularıyla ayrılmaz bir biçimde bağlantılıdır

Bir yanda rakip görüşlerin,

birbiriyle yarışan ihtiyaçların ve karşıt çıkarların varlığı,

insanların altında yaşadıkları kurallar hakkında görüş ayrılıklarını garanti eder

Diğer taraftan insanlar,

bu kuralları etkilemek veya uygulanmasını garanti altına almak için diğerleriyle işbirliği yapmaları gerektiğinin farkındadır

Bununla birlikte siyaset öz itibariyle tartışmalı bir kavramdır (Gallie 1955/56)

Yönetme sanatı,

uzlaşmazlıkların şiddet-dışı çözümü,

güç ve kaynakların dağıtımı gibi çeşitli şekillerde tanımlanmıştır (Heywood,

Küreselleşme: Yaşamlarımızın,

giderek bizden çok uzaklarda alınan kararlar ve gerçekleşen olaylar tarafından şekillendirilmesi anlamına gelen karmaşık karşılıklı bağlanmışlık ağlarının ortaya çıkışı

Devlet: Tanımlı bir ülke sınırları içerisinde egemen yetki alanı oluşturan siyasî bir birliktelik

Neden ‘küresel siyaset’

? Siyasetin küresel hâle gelmesi ne anlama gelir

? ‘Küresel’ siyasetin ‘uluslararası’ siyasetten farkı nedir

küresel siyasetle ilgili olarak oldukça farklı sonuçlar doğuran iki anlama gelir

gezegensel (sâdece bölgesel ya da ulusal değil) öneme sâhip ve dünya çapında demektir

Aslında küre,

Bu anlamda küresel siyaset,

ulusal ya da bölgesel değil küresel düzeyde yürütülen siyaseti ifade eder

Siyasetin küresel veya dünya çapındaki boyutunun son yıllarda daha önemli hâle geldiği şüphesizdir

BM gibi evrensel üyeliğe yaklaşan bazı uluslararası örgütlerin sayısında artış görülmektedir

Dünyanın bütün bölgelerini ve dolayısıyla bütün insanları gerçekten ya da potansiyel olarak etkileme anlamında giderek artan sayıda siyasî sorun,

küresel nitelik kazanmıştır

‘Küresel’ soruna genellikle tipik bir örnek olarak görülen çevre sorunları bu duruma özellikle uymaktadır,

her şeyin her şeyi etkilediği birbiriyle bağlantılı bir bütün olarak çalışır

Uluslararası ticaret sisteminin dışında kalan ve dış yatırımlar ve finans piyasalarının bütünleşmesinden etkilenmeyen ülke sayısının giderek azaldığı bir ‘küresel ekonomi’ ya da ‘küresel kapitalizm’den söz etmenin sıradanlaştığı ekonomi için de aynı durumun geçerli olduğu hep söylenir

Küreselleşme teorisyenlerine göre,

küresel karşılıklı bağlantıların artmasına yönelik bu eğilim,

yalnızca modern durumu tanımlayan bir nitelik olmayıp aynı zamanda siyasete dâir ‘sınırsız’ ve ‘gezegen-ötesi’ bir yaklaşım benimseyerek geleneksel öğrenme sürecinin yeniden düşünülmesini gerektiren bir durumdur

Bununla birlikte siyasetin ve dolayısıyla aslında her şeyin,

her parça ya da ‘birim’in bölünmez bir küresel bütün içinde hızla hazmedildiği bir karşılıklı bağlanmışlık girdabına yakalanması,

uzun süre devam etmesi zor bir durumdur

‘Sınırsız bir dünya’da yaşadığımız iddiası ya da devletin sonunun geldiği veya egemenliğin anlamsızlaştığı savları (Ohmae 1990,

Küresel düzeydeki siyaset,

mâkûl hiçbir anlamda ulusal,

yerel ve hatta diğer hiçbir düzeyin ötesine geçmemiştir

Bu nedenle küresel siyaset kavramı,

bu kitapta kullanıldığı şekliyle ‘küresel’ sözcüğünün ikinci anlamına yaklaşır

Bu bakımdan küresel,

kapsamlı demektir ve sâdece bir bütün olarak sistemi değil,

sistem içerisindeki bütün unsurları ifade eder

Böylece küresel siyaset,

sâdece küresel düzeyde değil,

aynı zamanda ve daha da önemlisi bütün düzeylerde (dünya çapında,

Bu açıdan küresel siyasetin gelişimi,

uluslararası politikanın tarihin çöplüğüne gönderilmesi gerektiği anlamına gelmez

Aksine ‘küresel’ ve ‘uluslararası’ birlikte vardır: birbirlerini tamamlarlar ve birbirine rakip veya uyuşmaz anlayışlar olarak görülmemelidir

KÜRESEL siyasetle TANIŞMA  29

KAVRAM Dünya Çapında

Uluslararası

Egemenlik

Bölgesel

Ulus-altı

Küresel Siyasetin Boyutları Bu kitapta benimsenen yaklaşım,

hem artık önemsiz oldukları için devlet ve ulusal hükümetleri bir kenara itmenin hem de çok sayıdaki konuda devletlerin küresel karşılıklı bağımlılık bağlamında hareket ettiklerini inkâr etmenin aynı derecede mantıksız olduğunun farkındadır

Başlık olarak Küresel Siyaset kavramının seçilmesi,

hem devletlerin içinde ve aralarında olanların geçmişte hiç olmadığı kadar birbirini etkilediği,

hem de siyasetin artan bir kısmının artık devletler aracılığıyla ve devletlerin içinde gerçekleşmediği olgusunu ifade etmek içindir

Bu itibarla kitap,

geleneksel olarak Uluslararası İlişkiler altında yapılan çalışmaların sınırlarını aşarak diğer sosyal bilimlerin konu ve temalarını dikkate alan disiplinlerarası bir yaklaşım benimseme olanağı yaratmış ve böylece daha geniş bir tartışma ve görüş yelpazesini ele almıştır

Fakat aynı zamanda,

konuyla ilgili araştırma ve teori geliştirme çabalarının çoğunun yapıldığı alan olan Uluslararası İlişkiler,

son dönemde disiplindeki teorik gelişmeler ışığında özellikle dikkate alınmıştır

Egemenlik,

devletin ülkesi üzerindeki kanunların tek yapıcısı olma iddiasında yansımalarını bulan üstün ve sorgulanamaz otorite ilkesidir

Bazen ‘devlet egemenliği’ veya ‘ulusal egemenlik’ olarak da anılan dış egemenlik,

devletin dünya sahnesinde bağımsız ve özerk olarak hareket edebilme kapasitesini ifade eder

devletlerin yasal anlamda eşit olduğu ve devletin toprak bütünlüğü ve siyasî bağımsızlığının dokunulmazlığı anlamına gelir

devletin üstün gücü ve otoritesinin yeriyle ilgilidir

Bununla birlikte egemenlik kurumu,

hem yeni egemenlik fikirleri (‘ekonomik’ egemenlik ve ‘gıda’ egemenliği gibi) ortaya çıktıkça hem de egemenlik yeni şartlara (‘ortak’ egemenlik ve ‘sorumlu’ egemenlik gibi) uyum sağladıkça gelişmekte ve değişmektedir

ULUSLARARASI POLITIKADAN KÜRESEL SİYASETE ‘Uluslararası politika’ hangi şekillerde ‘küresel siyasete’ dönüşmüş ve bu süreç ne denli ilerlemiştir

? Son dönemde dünya siyasetinin ana hatları nasıl değişmiştir

? En önemli değişiklikler arasında aşağıdakiler sayılabilir: ‣‣ Dünya sahnesinde yeni aktörler ‣‣ Artan karşılıklı bağımlılık ve karşılıklı bağlanmışlık ‣‣ Küresel yönetişim eğilimi

Otorite: Kabûl edilmiş bir itaat görevi temelinde başkalarının davranışlarını etkileme hakkı veya meşruiyet örtüsü altında güç

30  1

Bölüm

Odak Konusu

Uluslararası İlişkiler:‘Büyük Tartışmalar’ Uluslararası İlişkiler akademik disiplini,

arkasındaki itici güç olan kalıcı bir barışın tesisi için yol bulma arzusuyla Birinci Dünya Savaşı’ndan (1914-1918) sonra ortaya çıktı

Disiplinin odak merkezinde devletlerarası ilişkilerin çalışılması olmuş ve bu ilişkiler geleneksel olarak ve genelde diplomatik,

askerî ve stratejik manâda anlaşılmıştır

Fakat zamanla,

disiplinin doğası ve odak merkezi,

özellikle ‘büyük tartışmalar’ olarak bilinen bir dizi tartışmayla önemli ölçüde değişmiştir

• Birinci ‘büyük tartışma’,

barışçı işbirliği olasılığını vurgulayan liberal enternasyonalcilerle kaçınılmaz güç politikalarına inanan realistler arasında gerçekleşmiştir

disiplin içerisinde hâkimiyeti ele geçirmiştir

• İkinci ‘büyük tartışma’ 1960’larda davranışsalcı-

larla gelenekselciler arasında,

uluslararası ilişkilere dâir objektif yasalar geliştirmenin mümkün olup olmadığı konusunda olmuştur

• Bazen ‘paradigmalar arası tartışma’ olarak da bilinen üçüncü ‘büyük tartışma’,

• Dördüncü ‘büyük tartışma’ 1980’lerde başlamıştır ve teoriyle gerçeklik arasındaki ilişki (‘Hepsi Düş mü

Bu tartışma,

Uluslararası İlişkiler içerisinde sosyal inşacılık,

feminizm ve yeşil siyaset gibi yeni eleştirel bir grubun etkisini artırmasının bir yansımasıdır

Devlet ve Yeni Küresel Aktörler

Davranışsalcılık: Sosyal teorilerin,

yalnızca araştırmaya sayısallaştırılabilir veri sağlayan gözlemlenebilir davranışlar temelinde oluşturulması gerektiği inancı

Dünya siyaseti geleneksel olarak uluslararası kavramlarla algılanır

Ülke temelli siyasî birimler arasında daha kapsamlı bir çatışma ve işbirliği örüntüsü olgusu tarih boyunca var olsa da,

İngiliz filozof ve yasal reformcu Jeremy Bentham (1748-1832) tarafından Ahlâkın ve Yasamanın İlkeleri (Principles of Morals and Legislation,

Bentham’ın kavramı kullanışı önemli bir değişime işaret ediyordu: 18

Yüzyıl’ın sonlarına doğru ülke temelli siyasî birimler açıkça ulusal bir karakter taşımaya ve aralarındaki ilişkiler de gerçek anlamda ‘uluslar-arası’ bir görünüm kazanmaya başlamıştı

Bununla birlikte modern devletlerin çoğunun ya ulus-devlet olması ya da ulus-devlet olmaya çalışmasına rağmen,

dünya sahnesinde etkin bir şekilde hareket edebilmelerine olanak sağlayan şey ulus değil,

devlet niteliğine sâhip olmalarıydı

Bu yüzden ‘uluslararası’ siyasetin,

‘devletlerarası’ siyaset olarak tanımlanması daha uygundur

Fakat devlet nedir

? 1933 Montevideo Devletlerin Hak ve Yükümlülükleri Konvansiyonu’nda tanımlandığı üzere devlet,

dört belirleyici niteliğe sâhip olmalıdır: belirli bir ülke,

işleyen bir hükümet ve ‘diğer devletlerle ilişkiye girme kapasitesi’

Bu bakımdan devletler veya ülkeler (bu bağlamda bu terimler birbirinin yerine kullanılabilir),

dünya sahnesindeki kilit ve belki de ciddiye alınmaya değer tek aktör olarak kabûl edilir

Bu nedenle geleneksel dünya siyaseti yaklaş

TARİHSEL BAĞLAM ‘Ne mutlu,

CESARE MARQUIS OF BECCARIA,

Suçlar ve Cezalar (Deı elıttı e delle pene,

Siyaset ve tarih karmaşık bir biçimde bağlantılıdır

En basit anlamıyla siyaset bugünün tarihi,

tarih ise geçmişin siyasetidir

Dolayısıyla tarihi anlamanın siyaset çalışanlara iki yararı vardır: Birincisi,

geçmiş ve özellikle yakın geçmiş,

gerekli bağlam ve arkaplanı sunarak bugünü anlamamıza yardımcı olur

geçmiş olaylar bugüne benzediği ölçüde mevcut durum hakkında sezgiler (hatta belki de siyasetçilere rehberlik) sunabilir

Bu anlamda tarih ‘ders verir

‘Tarihten dersler’ olgusu tartışılabilir,

çünkü tarihin kendisi sürekli bir tartışmadır

Ne olduğu ve neden olduğu hiçbir zaman bilimsel bir doğrulukla sonuca bağlanamaz

anlayış ve tavırların geçmişi ‘keşfetmemize’ yardımcı olması nedeniyle bugünün merceğinden anlaşılır

Dönemin Çin Halk Cumhuriyeti başbakanı Zhou Enlai’nin (Chou En-lai) 1960’larda kendisine 1789 Fransız İhtilâli’nin dersleri hakkında sorulduğunda,

‘yorum yapmak için çok erken’ şeklindeki cevabı hatırlamaya değer

Buna rağmen,

Yüzyıl’ın başlangıcıyla birlikte dünya tarihini şekillendiren çok önemli olayları anlamaksızın modern dünya çok anlamlı değildir

Birinci ve İkinci Dünya Savaşları’nın başlamasına neden olan olaylar savaşın nedenleriyle ilgili olarak bize ne söylemekte ve 1945’ten bu yana dünya savaşı olmaması,

bu nedenler konusunda bize ne söylemektedir

? Küresel siyasetin olası gelecekleri hakkında dünya tarihi bize ne söylemektedir

Yüzyıl öncesinde dünya tarihini şekillendirmiştir

? • Birinci Dünya Savaşı’nın neden ve sonuçları nelerdir

? • İkinci Dünya Savaşı’nın başlaması ne tür sonuçlar doğurmuştur

? • ‘İmparatorluğun sonunun’ neden ve sonuçları nelerdir

? • Soğuk Savaş 1945 sonrasında neden ortaya çıktı ve nasıl sona erdi

? • Soğuk Savaş sonrası dünya tarihini şekillendiren önemli faktörler nelerdir

ANDREW HEYWOOD  |  KÜRESEL SIYASET  |  55

TEMEL MESELELER

56  2

Bölüm

MODERN DÜNYANIN İNŞASI

ESKI ÇAĞDAN MODERNE

Batı teriminin örtüşen iki anlamı vardır

Genel anlamda,

çoğu zaman göç veya sömürgecilik yoluyla ihraç edilen kültürel ve felsefî Avrupa mirasını ifade eder

Bu mirasın kökenleri,

Yahudi-Hıristiyan diniyle,

modern çağda liberalizmin fikir ve değerleri tarafından şekillendirilen ‘klâsik’ Yunan ve Roma öğretilerinde yatar

Soğuk Savaş döneminde şekillenen daha dar anlamda ‘Batı’ ise,

SSCB hâkimiyetindeki ‘Doğu’ya karşı ABD hâkimiyetindeki kapitalist bloku ifade etmiştir

Bu sonraki anlam,

Soğuk Savaş’ın sonuyla birlikte zayıflarken,

Batılı olarak anılan güçler arasındaki siyasî ve diğer ayrılıklar yüzünden önceki anlamın değeri de sorgulanmaya başlamıştır

Dünya tarihi,

genellikle eski dönemlerdeki avcı-toplayıcı toplumların yerine onları tâkip eden eski medeniyetlerin kurulmasıyla başlatılır

Dicle ve Fırat nehirleri arasında günümüz Irak bölgesinde yer alan Mezopotamya,

yaklaşık MÖ 3500-1500 yılları arasında orada doğan üç büyük medeniyetle (Sümer,

Babil ve Asur) birlikte genellikle ‘medeniyetin beşiği’ olarak tanımlanır

Diğer bir erken medeniyet,

Nil Nehri boyunca eski Mısır’da gelişmiş ve Roma İmparatorluğu’nun yükselişiyle sona erene kadar yaklaşık üç bin beş yüz yıl varlığını sürdürmüştür

Bu erken medeniyetlerin en temel özellikleri,

kalıcı yerleşime ve şehir hayatının doğmasına olanak sağlayan tarım ve yaklaşık olarak MÖ 3000 yıllarında ortaya çıkan yazının (erken dönem biçimleri Mezopotamya çivi yazısı ve Mısır hiyeroglifleri olan) geliştirilmesidir

Bronz Çağı’nın başlangıcıyla örtüşen MÖ 1600 yılları civarında Şeng Hanedanı’nın kuruluşuna kadar gider

MÖ 403-221 arasındaki Savaşan Devletler Dönemi’nin ardından Çin,

adını aldığı ‘Ch’in’ yönetimi altında zamanla bütünleşmiştir

Güney Asya’daki ilk medeniyetler,

şimdiki Pakistan olan İndus Nehir Vadisi’nde ortaya çıkmış ve MÖ 2600-1900 arasında serpilmiştir

İndus’tan Ganj’a kadar olan ovalara yayılan ve günümüz Afganistan’ından Bangladeş’e kadar uzanan eski Hindistan,

Sanskrit literatüre yansıyan klâsik Hindu kültürün ‘altın çağ’ının MÖ 500 yıllarında doğuşuyla ortaya çıkmıştır

Genel olarak ‘klâsik antik çağ’ olarak bilinen ve MÖ 1000 yıllarında başlayan dönem,

Akdeniz bölgesinde çeşitli medeniyetlerin ortaya çıkışına şâhitlik etti

Etrüsk kültürünün gelişmesi ve Fenike deniz ticaret kültürünün yayılmasıyla başlayan en önemli gelişmeler,

Antik Yunan ve Antik Roma’nın ortaya çıkışı oldu

Genellikle Batı medeniyetinin temeli olarak görülen Antik Yunan,

MÖ 800-600 yılları arasındaki dönemde Doğu Akdeniz boyunca Yunan yerleşimlerinin yayılması ve hem Anadolu hem de Balkanlar’ın güney kısımlarında koloniler kurulması yoluyla gelişti

Antik Roma,

MÖ 509 yılında Roma monarşisinin devrilmesinin ardından ortaya çıkan oligarşik cumhuriyetin Doğu Akdeniz’den Kuzey Afrika’ya kadar uzanan ve Avrupa’nın çoğunu içine alan büyük bir imparatorluğa dönüşmesiyle gelişti

Bununla birlikte 5

Yüzyıl’da zirveye ulaşan klâsik dünya zaman içerisinde krize girdi

Krizin nedeni,

atlı göçebe halkların Akdeniz’den Çin’e uzanan büyük eski medeniyetler hilaline akın ederek ‘Karanlık Çağ’ olarak bilinen dönemi başlatmasıydı

Bu sâdece Yunan ve Romalıları değil,

Avrasya’daki tüm yerleşmiş medeniyetleri etkiledi

İşgâlcilerle yalnızca Çin baş edebildi,

fakat işgâlcilerin belirmesi,

orada da 589 yılında Sui Hanedanı tarafından sona erdirilecek bir siyasî parçalanmışlık dönemine neden oldu

Avrupa,

TARİHSEL BAĞLAM  57

Yüzyıllar’da Germen ve Slav halkların yerleşmesinden,

Yüzyıllar’da gelen Viking,

Macar ve Sarazenlerin işgâl dalgalarından etkilendi

Fakat bu ilkel göçebe halkların en önemlisi,

Asya’nın derinliklerinde ortaya çıkarak 1206-1405 yılları arasında eşsiz kapsam ve genişlikte bir imparatorluk yaratan Moğollardı

Moğol İmparatorluğu,

Almanya’nın doğu sınırları ve Arktik Okyanusu’ndan Türkiye’ye ve İran Körfezi’ne kadar uzanıyordu

Dünya tarihindeki etkisi derin oldu

Asya’nın ve Avrupa’nın çoğunun siyasî düzeni değişti

halkların tümünün köklerinden koparak dağılması,

pek çok bölgenin etnik karakterini kalıcı bir biçimde (özellikle Batı Asya boyunca Türk kökenli halkların geniş bir alana dağılmasıyla) değiştirdi

Avrupa’nın Asya ve Uzak Doğu’ya erişimi yeniden mümkün hâle geldi

BATI’NIN YÜKSELIŞI Köken olarak Avrupa temelli tek bir medeniyet,

Batılı olmayan toplumlar,

Batı toplumlarının ekonomik,

siyasal ve kültürel yapılarını giderek kendilerine model aldılar,

Batılılaşmayla eşanlamlı hâle geldi

Bu dönem,

‘keşifler çağı’ ya da ‘buluşlar çağı’ olarak bilinen yıllarda başladı

Yüzyıl başlarından 17

Yüzyıl başlarına kadar devam eden dönemde önce Portekiz gemileri,

ardından İspanyol ve son olarak da İngiliz,

Fransız ve Hollanda gemileri ‘Yeni Dünya’yı keşfetmek üzere yola koyuldu

Bu süreç,

baharat elde etmek için Hindistan ve Uzak Doğu’ya doğrudan yol bulma arzusuyla başlayan,

değerli madenler ve köle (8-10,5 milyon kadar Afrikalı,

Amerika kıtasına zorla nakledildi) odaklı ticaret imparatorluklarının kuruluşuna yol açan güçlü ekonomik güdülere sâhipti

Bununla birlikte Batı’nın yükselişinin,

sosyo-ekonomik ve kültürel göstergeleri vardı

Siyasî anlamda Batı’nın yükselişi,

Yüzyıllar’da güçlü merkezî hükümetlere sâhip egemen devletlerin kurulmasıyla bağlantılıdır

Yüzyıl’ın iki dünya savaşına kadarki Avrupa tarihinin en barbarca ve en yıkıcı savaşı olan Otuz Yıl Savaşları’nı sona erdiren Westphalia Barışı (1648) yoluyla olmuştur

Egemen devletin gelişi,

Avrupa’da,

teknolojik yenilik ve ekonomik kalkınma için avantajlı olan toplumsal ve siyasal istikrar düzeyini besledi

Avrupa’da feodalizmin çökmesi ve onun yerine piyasa ya da kapitalist toplumun gelişmesi,

Batı’nın yükselişinin sosyo-ekonomik boyutunu doğurmuştur

Yüzyıl’ın ortalarında İngiltere’de (‘dünyanın atölyesi’) ortaya çıkan sanayileşmenin gelişimini ve 19

Yüzyıl’da Kuzey Amerika’ya ve tüm Batı ve Orta Avrupa’ya yayılmasını teşvik etmiştir

Sanayileşmiş devletler,

diğer unsurların yanında askerî güce de katkı yapan büyük oranda artırılmış üretim kapasitelerine ulaşmıştır

Tarımsal ve endüstriyel teknolojideki ilerleme,

aynı zamanda beslenme ve yaşam koşullarını geliştirmiş,

bu da zamanla dünya nüfusu üzerinde büyük bir etki yaratmıştır (bkz

Modernleşme: Genellikle ekonomik ilerleme,

teknolojik gelişme ve siyasî ve toplumsal yaşamın rasyonel örgütlenmesini ima eden ve toplumların ‘modern’ ve ‘kalkınmış’ hâle gelmesine neden olan süreç

Feodalizm: Değişmez toplumsal hiyerarşiler ve katı yükümlülük örüntüleriyle tanımlanan tarım temelli bir üretim sistemi

58  2

Bölüm

KAVRAM Emperyalizm Genel anlamda emperyalizm,

tipik olarak bir imparatorluk kurma yoluyla devletin güç ve yönetimini sınırları ötesine genişletme politikasıdır

İlk baştaki kullanımıyla emperyalizm,

genellikle milliyetçi ve ırkçı doktrinlerden yararlanarak askerî genişleme ve emperyalist kazanımları destekleyen bir ideolojiydi

Geleneksel şekliyle emperyalizm,

resmî siyasî hâkimiyet veya sömürgeler kurulmasını içerir ve fetih ve (muhtemelen) iskan yoluyla devlet gücünün genişlemesini ifade eder

Buna rağmen modern ve daha az göze çarpan şekilleri,

siyasî kontrol tesis etmeksizin ekonomik hâkimiyete,

yani yeni sömürgeciliğe yol açabilir

Dünya Nüfusunun 1750’den Beri Artışı Kültürel açıdan Batı’nın yükselişi,

Orta Çağın sonlarında İtalya’da başlayıp felsefe,

sanat ve bilim gibi alanlarda Avrupa’nın entelektüel yaşamını yeniden şekillendiren Rönesans tarafından desteklenmiştir

Sonuçta bu,

genel anlamda dünyaya olan merak ve ilgiyi ateşlemeye yardımcı olmuş,

hem bilimin yükselişi ve hem de ekonomik etkinlikler ve ticaretin gelişimiyle ilişkilendirilmiştir

Yüzyıl sonlarında zirveye ulaşan Aydınlanma,

tartışma ve eleştirel sorgulamayla Batı düşünsel hayatına renk vermiştir

Toplumun rasyonel ilkeler çerçevesinde örgütlenmesi gerektiği fikrini teşvik etmenin yanında,

bilimsel medeniyetin gelişimi ve teknolojik ilerlemeye de katkı yapmıştır

EMPERYALIZM ÇAĞI Rönesans: Fransızca kökenli,

sözlük anlamı ‘yeniden doğuş’ olan,

öğrenme ve sanatta önemli gelişmeler kat etmiş klâsik Yunan ve Roma’ya yeniden ilgi duyulmasından ilham alan kültürel bir hareket

Aydınlanma: Akıl ve ilerleme adına siyaset,

bilim ve dine dâir geleneksel inanışları sorgulayan entelektüel bir hareket

Belle époque: Fransızca kökenli bu sözcüğün sözlük anlamı ‘güzel çağ’dır

Avrupa’da 19

Yüzyıl’ın sonuyla Birinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesine kadar geçen barış ve refah dönemi,

‘altın bir çağ’ olarak görülmüştür

‘Sömürge kapışması’ olarak bilinen ve özellikle Afrika odaklı mücadelelerle 19

Yüzyıl sonlarında yoğunlaşan emperyalizmin gelişimi,

Avrupa’nın dünyanın geri kalanı üzerindeki etkisini önemli ölçüde artırmıştır

Birinci Dünya Savaşı’nın patlak verdiği zamana kadar dünyanın çoğu,

Fransız,

Belçika ve Hollanda İmparatorlukları’nın dünya nüfusunun neredeyse üçte birini kontrol altına almasıyla Avrupa kontrolüne girmişti (bkz

Harita 2

Belle époque,

çağdaş dönemle karşılaştırılabilir bir ekonomik küreselleşme düzeyine ulaşılmasına eşlik etmişti

Dünya gayri sâfî hâsılasının bir kısmı olarak ifade edilen uluslararası ticaret,

Yüzyıl sonunda,

Yüzyıl’ın sonundaki kadar büyüktü

Gerçekten de o dönemde dünyanın en önde gelen imparatorluk gücü olan İngiltere,

ABD’nin de içinde bulunduğu günümüz devletlerinden daha bağımlıydı (bkz

“Amerika Birleşik Devletleri” s

TARİHSEL BAĞLAM  59

Bu dönem ayrıca 1870 ve 1910 arasında zirve yapan ciddî sınır ötesi göç hareketleriyle karakterize ediliyordu

ABD’ye göç,

Yüzyıl’ın ortalarından itibaren temel olarak Almanya ve İrlanda,

fakat bunların yanında Hollanda,

İskandinav ülkeleri ve Doğu Avrupa’dan gelmek üzere istikrarlı bir biçimde artmıştır

Kanada,

Avustralya ve Güney Afrika da Avrupa’nın en fakir bölgelerinden ve Asya’nın bazı kısımlarından büyük miktarda göç çekmiştir

Bu nispeten hızlı mal,

sermâye ve insan hareketleri daha sonra,

özellikle buhar gücüne dayalı gemicilik,

demiryollarının yaygınlaşması ve telgrafın icadı ve ticarî kullanıma açılması gibi taşımacılık ve iletişim alanlarındaki teknolojik gelişmeler tarafından kolaylaştırılmıştır

Bu gelişmeler 19

Yüzyıl’ı,

insan toplumunun gerçek anlamda ilk evrensel çağı yapmıştır (Bisley,

‘serbest ticaretin altın çağı’nı sona erdirerek ekonomik milliyetçiliğe dönüş ve göçe karşı tepkilere yol açan Birinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle,

Scholte’nin (2005) ‘başlangıç küreselleşmesi’ olarak adlandırdığı bu dönem âniden sona ermiştir

Günümüz küresel çağına bir uyarı olarak kimileri,

Birinci Dünya Savaşı’nı,

küçülen dünyada Avrupa devletlerini kaynaklar ve prestij için mücadele ederken birbirleriyle çatıştırdığı için belle époque küreselleşmesinin bir sonucu olarak yorumlamıştır

YÜZYIL: 1914-1990 BIRINCI DÜNYA SAVAŞI’NIN KÖKENLERI Savaşın 1914’te patlak vermesi,

dünya siyasetine kapitalizm ve komünizm arasındaki ideolojik mücadelenin hâkim olduğu ve 1989-1991’de sona eren ‘kısa’ 20

Yüzyıl’ın başlangıcı olarak görülür (Hobsbawm,

Birinci Dünya Savaşı,

dünya tarihinin en önemli savaşı olarak tanımlanır

Sivil nüfusun ve sivil yaşam biçimlerinin (‘ev cephesi’) daha önceki savaşlardakinden çok daha derin bir biçimde etkilenmesi anlamına gelen total savaşın ilk örneğiydi

Savaş aynı zamanda,

yalnızca Türkiye’nin katılımıyla çarpışmaların Avrupa’nın ötesine ve Orta Doğu’ya genişlemesi anlamında değil,

fakat aynı zamanda Avrupa imparatorluklarının ordularının ve ABD’nin katılımı nedeniyle de gerçek anlamda bir ‘dünya’ savaşıydı

Örneğin tank ve kimyasal silâhlar (zehirli gazlar ve lav silâhları) gibi silâhların ilk kullanımına şâhitlik eden Birinci Dünya Savaşı,

uzun menzilli stratejik bombardımanı da kapsayan uçak kullanımı ve endüstrileştirilme anlamında ilk ‘modern’ savaştı

savaşta öldürüldü veya 19181919 kışında çıkan İspanyol gribi salgınında yok oldu

Milliyetçi bir Sırp grup olan ‘Kara El’ tarafından,

Avusturya İmparatoru’nun yeğeni Arşidük Franz Ferdinand’a karşı 1914 Haziran’ında düzenlenen sûikast,

Birinci Dünya Savaşı’na zemin hazırlamıştır

önceki yıllarda inşa edilen ittifaklar sistemi sayesinde Avusturya-Macaristan ve Rusya’nın (bkz

Üçlü İtilaf devletleriyle (İngiltere,

Fransa,

Rusya) İttifak Devletleri ya da

Total savaş: Geniş kapsamlı zorunlu askerliği,

ekonominin askerî amaçlara yönlendirilmesini ve sivil veya askerî düşman hedeflerinin kitlesel tahribatı yoluyla koşulsuz teslimi amacını kapsayan ve toplumu her açıdan içine katan savaş

İmparatorluk: Çeşitli kültür,

etnik grup veya milliyetlerin tek bir otoriteye tâbi olduğu hâkimiyet yapısı

60  2

Bölüm

Merkezî Güçler (Almanya ve Avusturya-Macaristan) arasında daha geniş bir savaşa yol açmıştır

İttifak devletleri tarafında Türkiye (1914) ve Bulgaristan,

İtilaf devletleri tarafında Sırbistan,

Belçika